Kur'an-ı Kerim Keşfi Ara

Bakara suresi

Bakara suresi, 110. ayet

Bakara suresi, 110. ayet. وَأَقِيمُوا۟ ٱلصَّلَوٰةَ وَءَاتُوا۟ ٱلزَّكَوٰةَ وَمَا تُقَدِّمُوا۟ لِأَنفُسِكُم مِّنْ خَيْرٍ تَجِدُوهُ عِندَ ٱللَّهِ إِنَّ ٱللَّهَ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ

veeḳîmu-ṣṣalâte veâtü-zzekâh. vemâ tüḳaddimû lienfüsiküm min ḫayrin tecidûhü `inde-llâh. inne-llâhe bimâ ta`melûne beṣîr.

Diyanet İşleri

Namazı dosdoğru kılın, zekatı verin. Kendiniz için her ne iyilik işlemiş olursanız, Allah katında onu bulursunuz. Şüphesiz Allah bütün yaptıklarınızı görür.

26 meali daha karşılaştır →

Mishary Rashid Alafasy murattal — ölçülü tempo 1

Sureyi kesintisiz dinle, okunan kelime işaretlensin

Okuma günlüğüne ekle

Bağlam2

Bakara 107–113 · surenin 110. ayeti / 286

Konu "Râinâ" demeyin; nesih; Kitap ehlinin kıskançlığı Bakara 104–110 3

  1. Bakara 107

    Bilmez misin ki, göklerin ve yerin hükümranlığı Allah'ındır. Sizin için Allah'tan başka ne bir dost, ne de bir yardımcı vardır.

  2. Bakara 108

    Yoksa daha önce Musa'nın sorguya çekildiği gibi, siz de peygamberinizi sorguya çekmek mi istiyorsunuz? Her kim imanı küfre değişirse, o artık doğru yoldan sapmış olur.

  3. Bakara 109

    Kitap ehlinden birçoğu, hak kendilerine belirdikten sonra dahi, içlerindeki kıskançlıktan ötürü sizi, imanınızdan sonra küfre döndürmek isterler. Siz şimdilik, Allah onlar hakkındaki emrini getirinceye kadar affedin, hoşgörün. Şüphesiz Allah, gücü her şeye hakkıyla yetendir.

  4. 110

    Namazı dosdoğru kılın, zekatı verin. Kendiniz için her ne iyilik işlemiş olursanız, Allah katında onu bulursunuz. Şüphesiz Allah bütün yaptıklarınızı görür.

  5. Bakara 111

    Bir de; "Yahudi ve Hıristiyanlardan başkası Cennet'e girmeyecek" dediler. Bu, onların kuruntuları! De ki: "Eğer doğru söyleyenler iseniz (iddianızı ispat edecek) delilinizi getirin."

  6. Bakara 112

    Hayır, öyle değil! Kim "ihsan" derecesine yükselerek özünü Allah'a teslim ederse, onun mükafatı Rabbinin katındadır. Artık onlara korku yoktur, onlar üzülmeyeceklerdir.

  7. Bakara 113

    Yahudiler, "Hıristiyanlar bir temel üzerinde değiller" dediler. Hıristiyanlar da, "Yahudiler bir temel üzerinde değiller" dediler. Oysa hepsi Kitab'ı okuyorlar. (Kitab'ı) bilmeyenler de tıpkı bunların söyledikleri gibi demişti. Artık onların aralarında uyuşamadıkları davada, kıyamet gününde hükmü Allah verecektir.

Tefsir4

2 eser · ayetin kendisi değil, ona getirilmiş yorum

Tefsîru's-Sa'dî 5

Teysîru'l-Kerîmi'r-Rahmân fî Tefsîri Kelâmi'l-Mennân (Türkçe)

Abdurrahman b. Nâsır es-Sa'dî (v. 1957)

110. “Namazı dosdoğru kılın, zekâtı verin…” Daha sonra Yüce Allah hâli hazırdaki zamanda namazı dosdoğru kılma, zekâtı verme ve Allah’a yakınlaştırıcı her türlü fiili yapmakla vakit geçirmelerini emretmekte, hayır namına yaptıkları her bir şeyin Allah nezdinde asla kaybolmayacağını, boşa çıkmayacağını, aksine onu Allah katında tam manasıyla tespit edilmiş ve eksiksiz olarak bulacaklarını vaat etmektedir: “Şüphesiz Allah neler yaptığınızı çok iyi görendir.”

el-Muhtasar 6

el-Muhtasar fî Tefsîri'l-Kur'âni'l-Kerîm (Türkçe)

Merkezü Tefsîr li'd-Dirâsâti'l-Kur'âniyye

Namazınızı rükunleri, farzları ve sünnetleriyle tam olarak eda edin ve mallarınızın zekâtını hak edenlere verin. Hayatınızda hangi salih ameli işlerseniz, ölümünüzden önce kendiniz için hayrı biriktirmiş olarak yollarsanız sevabını kıyamet gününde Rabbinizin katında bulursunuz ve bunun mükâfatını size verir. Şüphesiz ki Allah, yaptıklarınızı görendir. Herkesin amelinin karşılığını verir.

Kelimeler

17 kelime · kök bağlantısı bütün geçişlere götürür
  1. وَأَقِيمُوا۟ ve ekimu ve ayakta tutun kök: قوم
  2. ٱلصَّلَوٰةَ s-salate salatı kök: صلو
  3. وَءَاتُوا۟ ve atu ve verin kök: اتي
  4. ٱلزَّكَوٰةَ ۚ z-zekate zekatı kök: زكو
  5. وَمَا ve ma ne ki
  6. تُقَدِّمُوا۟ tukaddimu ne gönderirsiniz kök: قدم
  7. لِأَنفُسِكُم lienfusikum kendiniz için kök: نفس
  8. مِّنْ min
  9. خَيْرٍۢ hayrin hayırdan kök: خير
  10. تَجِدُوهُ teciduhu bulursunuz kök: وجد
  11. عِندَ inde katında kök: عند
  12. ٱللَّهِ ۗ llahi Allah'ın kök: اله
  13. إِنَّ inne şüphesiz
  14. ٱللَّهَ llahe Allah kök: اله
  15. بِمَا bima şeyleri
  16. تَعْمَلُونَ tea'melune yaptıklarınız kök: عمل
  17. بَصِيرٌۭ besirun görür kök: بصر

Keşif7

Bu ayet neyle ilişkili

Kavramlar

İlgili ayetler 8 bağ · gerekçesi yanında yazar

  • Müzzemmil 20

    Aynı kök: قدم (48 geçiş) · Aynı kök: زكو (59 geçiş) · Aynı kök: صلو (99 geçiş)

    (Ey Muhammed!) Şüphesiz Rabbin, senin, gecenin üçte ikisine yakın kısmını, yarısını ve üçte birini ibadetle geçirdiğini biliyor. Beraberinde…

  • Mücâdele 13

    Aynı kök: قدم (48 geçiş) · Aynı kök: زكو (59 geçiş) · Aynı kök: صلو (99 geçiş)

    Baş başa konuşmanızdan önce sadakalar vermekten çekindiniz mi? Bunu yapmadığınıza ve Allah da, sizi affettiğine göre artık namazı kılın, zekatı…

  • Tevbe 5

    Aynı kök: زكو (59 geçiş) · Aynı kök: صلو (99 geçiş) · Aynı kök: وجد (107 geçiş)

    Haram aylar çıkınca bu Allah'a ortak koşanları artık bulduğunuz yerde öldürün, onları yakalayıp hapsedin ve her gözetleme yerine oturup onları…

  • Nisâ 77

    Aynı kök: زكو (59 geçiş) · Aynı kök: صلو (99 geçiş) · Ortak kavram: Zekât

    Daha önce kendilerine, "(savaşmaktan) ellerinizi çekin, namazı kılın, zekatı verin" denilenleri görmedin mi? Üzerlerine savaş yazılınca, hemen…

  • Enbiyâ 73

    Aynı kök: زكو (59 geçiş) · Aynı kök: صلو (99 geçiş) · Ortak kavram: Zekât

    Onları bizim emrimizle doğru yolu gösteren önderler yaptık ve kendilerine hayırlar işlemeyi, namazı dosdoğru kılmayı, zekatı vermeyi vahyettik. Onlar…

  • Mücâdele 12

    Aynı kök: قدم (48 geçiş) · Aynı kök: وجد (107 geçiş) · Ortak kavram: Hayır

    Ey iman edenler! Peygamber ile baş başa konuşacağınız zaman, baş başa konuşmanızdan önce bir sadaka verin. Bu, sizin için daha hayırlı ve daha…

  • Nisâ 43

    Aynı kök: صلو (99 geçiş) · Aynı kök: وجد (107 geçiş) · Ortak kavram: Namaz (Salât)

    Ey iman edenler! Sarhoş iken ne söylediğinizi bilinceye kadar, bir de -yolcu olmanız durumu müstesna- cünüp iken yıkanıncaya kadar namaza…

  • Mâide 6

    Aynı kök: صلو (99 geçiş) · Aynı kök: وجد (107 geçiş) · Ortak kavram: Namaz (Salât)

    Ey iman edenler! Namaza kalkacağınız zaman yüzlerinizi, dirseklere kadar ellerinizi ve -başlarınıza mesh edip- her iki topuğa kadar da ayaklarınızı…

Bu ayeti taşıyan yazmalar 8

63 yazma · en eski 5 tanesi

Tamamı: yazma kataloğu

Diğer mealler9

26 meal daha · Diyanet İşleri yukarıda
Karşılaştır — hangi mealler görünsün?

Seçim bu sayfada geçerlidir; başka bir ayete geçince sıfırlanır. Saklamak tarayıcıda betik çalıştırmayı gerektirirdi, okuma ekranında betik çalıştırmıyoruz.

Hiçbir meal işaretlenmedi. Yukarıdaki listeden en az bir meal seçin ya da “yalnızca işaretlediklerimi göster” kutusunu kapatın.

Mehmet Okuyan

Namazı kılın, zekâtı verin! Kendiniz için (önceden) ne tür bir iyilik sunarsanız, Allah katında onu bulacaksınız. dipnot 1 Şüphesiz ki Allah yapmakta olduklarınızı görendir.

Mehmet Okuyan — dipnotlar

  1. metne dön, dipnot 1
    Bu mesaj Necm 53:39, Müzzemmil 73:20 ve Zilzâl 99:7-8. ayetleriyle birlikte okunmalıdır.

Mustafa İslamoğlu

Namazı istikametle kılın, zekatı gönülden gelerek verin. Unutmayın: Kendiniz için ne hayır yaparsanız Allah'ın katında onu mutlaka bulursunuz. Çünkü Allah bütün yaptıklarınızı görmektedir.

Muhammed Esed

Namazınızda dikkatli ve devamlı olun, arındırıcı (mali) yükümlülüğünüzü yerine getirin, çünkü kendiniz için önceden yaptığınız her iyiliği Allah katında mutlaka bulacaksınız: Unutmayın, Allah bütün yaptıklarınızı görür.

Ahmed Hulusi

Siz salatı ikame edin (Allah'a yönelişinizi zahiren ve batınen hakkıyla yapın) ve zekatı verin (Allah'ın size ihsanından bir kısmını karşılıksız paylaşın ihtiyacı olanlara). . . Ne hayır yaparsanız, Allah indinde (beyninizin derunundaki Esma hakikati boyutunda) onu bulursunuz. . . Muhakkak ki Allah (varlığınızı oluşturan Esma'sıyla) Basıyr'dir yaptıklarınıza.

Ali Bulaç

Namazı dosdoğru kılın, zekatı verin; önceden kendiniz için hayır olarak neyi takdim ederseniz, onu Allah katında bulacaksınız. Şüphesiz Allah, yaptıklarınızı görendir.

Ali Özek ve heyeti

Namazı dosdoğru kılın, zekâtı verin, önceden kendiniz için yaptığınız her iyiliği Allah'ın katında bulacaksınız. Şüphesiz Allah, yapmakta olduklarınızı hakkıyla görendir.

Ali Rıza Safa

Namazı dosdoğru kılın ve zekatı verin. Kendiniz için yaptığınız her iyiliği, Allah'ın katında bulursunuz. Kuşkusuz, Allah, yaptıklarınızı Görendir.

Bayraktar Bayraklı

Namazı kılınız, zekatı veriniz, yaptığınız her iyiliği Allah katında bulacaksınız. Şüphesiz ki Allah, yapmakta olduklarınızı noksansız görür.

Edip Yüksel

Salatı gözetin, zekatı verin. Kendiniz için yapıp gönderdiğiniz her iyiliği elbette ALLAH katında bulacaksınız. ALLAH yaptığınız her şeyi görür.

Edip Yüksel (Eski Baskı)

Namazı gözetin, zekatı verin. Kendiniz için yapıp gönderdiğiniz her iyiliği elbette ALLAH katında bulacaksınız. ALLAH yaptığınız herşeyi görür.

Elmalılı (sadeleştirilmiş)

Namazı doğru kılın, zekatı verin, kendiniz için her ne hayır yapıp gönderirseniz, Allah yanında onu bulursunuz. Her zaman Allah bütün yaptıklarınızı görüyor!

Elmalılı Hamdi Yazır

hem namazı doğru kılın ve zekatı verin, nefsileriniz için her ne hayır da takdim ederseniz Allah yanında onu bulursunuz, her halde Allah bütün yaptıklarınızı görüyor

Erhan Aktaş

Salatı ikame edin ve zekatı yapın. dipnot 1 Kendiniz için her ne iyilik yaparsanız onu Allah katında bulacaksınız. Kuşkusuz Allah, bütün yaptıklarınızı görmektedir.

Erhan Aktaş — dipnotlar

  1. metne dön, dipnot 1
    Bkz. 2: 43. ayetin dipnotu.

Erhan Aktaş (10. Baskı)

Salatı ikame edin ve zekatı yapın. dipnot 1 Kendiniz için her ne iyilik yaparsanız onu Allah katında bulacaksınız. Kuşkusuz Allah, bütün yaptıklarınızı görmektedir.

Erhan Aktaş (10. Baskı) — dipnotlar

  1. metne dön, dipnot 1
    Bkz. 2:

Erhan Aktaş (Eski Baskı)

Salatı ikame edin ve zekatı verin. dipnot 1 Kendiniz için her ne iyilik yaparsanız onu Allah katında bulacaksınız. Kuşkusuz Allah, bütün yaptıklarınızı görmektedir.

Erhan Aktaş (Eski Baskı) — dipnotlar

  1. metne dön, dipnot 1
    İbadete layık yegane ilah olarak Allah'a inanın; kulluğu, Allah'a yönelmeyi, dua ve ibadeti şirkten arındırılmış bir bilinçle ve arınmış, temizlenmiş, arı duru hale gelmiş bir benlikle yapın; yardımlaşmayı, destek olmayı canlı ve diri tutun.

Gültekin Onan

Namazı gözetin / dosdoğru kılın, zekatı verin. Önceden kendiniz için hayır olarak neyi takdim ederseniz, onu Tanrı katında bulacaksınız. Kuşkusuz Tanrı yaptıklarınızı görendir.

Hasan Basri Çantay

Namazı dosdoğru kılın, zekat verin, kendiniz için önden ne hayır yollarsanız Allah katında onu bulacaksınız. Şüphesiz Allah ne yaparsanız kemaliyle görücü (ve ona göre mükafatını verici) dir.

İbni Kesir

Namazı kılın, zekatı verin, kendiniz için önceden ne yollarsanız, onu Allah katında bulursunuz. Şüphesiz ki Allah, yaptığınızı hakkıyla görendir.

Mehmet Alagaş

(109-110) Ehli kitaptan çoğu / ekserisi, imanınızın ardından, gerçeğin size açıkça belli olmasının ardından, içlerindeki kıskançlık / haset nedeniyle, sizi küfre geri döndürmek isterler, Allah emri ile gelinceye kadar onları bağışlayın hoş görün, kesinlikle Allah, her şeyi güç yetirip ayarlayandır. Namazı kılın zekâtı verin , hayır anlamında kendiniz için ne sunarsanız / takdim ederseniz, Allah’ın yanında bulursunuz, Allah yaptığınız şeyleri görür.

Rowwad Tercüme Merkezi

Namazı kılın, zekâtı verin, kendiniz için önden ne hayır yollarsanız Allah katında onu bulursunuz. Şüphesiz Allah, yaptıklarınızı en iyi görendir!

Süleyman Ateş

Namazı kılın, zekatı verin; kendiniz için yapıp gönderdiğiniz her hayrı, Allah'ın yanında bulursunuz, Allah yaptıklarınızı görür.

Süleymaniye Vakfı (Eski Baskı)

Namazı düzgün ve sürekli kılın, zekatı verin. Kendiniz için önceden yaptığınız her iyiliğin karşılığını Allah'ın katında bulursunuz. Yaptığınız her şeyi gören Allah'tır.

Şaban Britch

Namazı kılın, zekâtı verin, kendiniz için önden ne hayır yollarsanız Allah katında onu bulursunuz. Şüphesiz Allah yaptıklarınızı en iyi görendir!

Şaban Piriş

-Namazı kılın, zekatı verin, kendiniz için önden ne hayır yollarsanız Allah katında onu bulursunuz. Şüphesiz Allah yaptıklarınızı en iyi görendir!

Yaşar Nuri Öztürk

Namazı kılın, zekatı verin. Öz benlikleriniz için önden gönderdiğiniz her hayrı, Allah katında bulacaksınız. Hiç kuşkusuz, Allah, yapmakta olduklarınızı iyice görmektedir.

İngilizce çeviriler

(27)

Abdel Khalek Himmat

And participate in the act of divine worship, giving zakat, for zakat is but a vehicle of prayer, and whatever you advance of piety toward future security, you shall find preserved in heaven’s realm. Allah is Bassirun (Omnipresent): He sees all that you do.

Abdul Haleem

Keep up the prayer and pay the prescribed alms. Whatever good you store up for yourselves, you will find it with God: He sees everything you do.

Abdullah Yusuf Ali

And be steadfast in prayer and regular in charity: And whatever good ye send forth for your souls before you, ye shall find it with Allah: for Allah sees Well all that ye do.

Abul A'la Maududi

Establish Prayer and dispense Zakah. Whatever good deeds you send forth for your own good, you will find them with Allah. Surely Allah sees all that you do.

Aisha Bewley

Establish salat and pay zakat. Any good you send ahead for yourselves, you will find with Allah. Certainly Allah sees what you do.

Al-Hilali & Khan

And perform As-Salât (Iqâmat-as-Salât), and give Zakât and whatever of good (deeds that Allâh loves) you send forth for yourselves before you, you shall find it with Allâh. Certainly, Allâh is All-Seer of what you do.

Ali Quli Qarai

And maintain the prayer and give the zakāt. Any good that you send ahead for your souls, you shall find it with Allah. Indeed Allah sees best what you do.

Amatul Rahman Omar

And observe the Prayer and present the Zakât (- purifying alms) and whatever good you send forward for yourselves you will find it with Allâh. Verily, Allâh is Watchful of all that you do.

Arthur John Arberry

And perform the prayer, and pay the alms; whatever good you shall forward to your souls' account, you shall find it with God; assuredly God sees the things you do.

Bijan Moeinian

Worship God on regular basis and engage in charity. You will find your good deeds being recorded by God for a reward in Hereafter. God is watching over whatever you do.

E. Henry Palmer

Be ye steadfast in prayer, and give alms; and whatsoever good ye send before for your own souls, ye shall find it with God, for God in all ye do doth see.

Edip-Layth

Observe the Contact prayer, and contribute towards betterment, and what you bring forth of good for yourselves, you will find it with God. God sees what you do.

George Sale

Be constant in prayer, and give alms; and what good ye have sent before for your souls, ye shall find it with God; surely God seeth that which ye do.

Hamid S. Aziz

Be you steadfast in prayer, and regular in charity; and whatsoever good you send before you for your own souls, you shall find it with Allah, for Allah sees all you do.

Mahmoud Ghali

And keep up the prayer and bring the Zakat, (i. e., pay the poor-dues) and whatever charity you forward for yourselves, you will find it in the Providence of Allah; surely Allah is Ever-Beholding of whatever you do.

Marmaduke Pickthall

Establish worship, and pay the poor-due; and whatever of good ye send before (you) for your souls, ye will find it with Allah. Lo! Allah is Seer of what ye do.

Mohamed Ahmed - Samira

How many of the followers of the Books having once known the truth desire in their hearts, out of envy, to turn you into infidels again even after the truth has become clear to them! But you forbear and overlook till God fulfil His plan; and God has power over all things.

Muhammad Asad

And be constant in prayer, and render the purifying dues; for, whatever good deed you send ahead for your own selves, you shall find it with God: behold, God sees all that you do.

Mustafa Khattab

Establish prayer, and pay alms-tax. Whatever good you send forth for yourselves, you will ˹certainly˺ find ˹its reward˺ with Allah. Surely Allah is All-Seeing of what you do.

Progressive Muslims

And hold the contact-method, and contribute towards betterment, and what you bring forth of good for your souls you will find it with God. God is watching what you do.

Rashad Khalifa

You shall observe the Contact Prayers (Salat) and give the obligatory charity (Zakat). Any good you send forth on behalf of your souls, you will find it at GOD. GOD is seer of everything you do.

Sahih International

And establish prayer and give zakah, and whatever good you put forward for yourselves - you will find it with Allah. Indeed, Allah of what you do, is Seeing.

Sam Gerrans

And uphold the duty, and render the purity; and what good you send ahead for your souls, you will find it with God; God sees what you do.

Shabbir Ahmed

Go ahead and establish the Divine System, and set up the Just Economic Order in the society. And whatever good you send forth to strengthen your 'Selves' in this manner will be stamped on your personalities and you will find it with Allah. (2:3). Behold, Allah is Seer of what you do.

Syed Vickar Ahamed

And be regular in prayer, and regular in charity: And whatever good you send forth for your souls before you (from this life), you shall find it with Allah: Surely, Allah sees well all that you do.

Taqi Usmani

And be steadfast in Salāh (prayer), and give Zakāh. Whatever good you send forth for yourselves, you will find it with Allah. Certainly, Allah is watchful of what you do.

The Monotheist Group

And hold the contact prayer, and contribute towards purification; and what you bring forth of good for your souls you will find it with God. God is watching what you do.

Notlar ve kaynaklar

  1. Kaynaklı bilgi — Bakara suresi, 110. ayet kıraati — Mishary Rashid Alafasy. EveryAyah — ayet ayet kıraat arşivi · Kayıtlar kârîlere aittir; arşiv ücretsiz dağıtım için yayımlanır. İzin proje sahibi tarafından yürütülür (karar 2026-09-06).
    ↩
  2. Bağlam metinleri Diyanet İşleri mealindendir; bu ayetin bütün mealleri aşağıdadır. Birleşik numaralar (Diyanet İşleri bu ayetleri tek metin olarak veriyor) aralık olarak yazılır. ↩
  3. Konu başlıkları platform derlemesidir; bir tefsirden alınmamıştır. ↩
  4. Tefsir ayetin kendisi değil, ona getirilmiş bir YORUMDUR; her eser kendi geleneğinden konuşur ve aralarında fark olabilir. Yukarıdaki 2 eser tek doğru olarak değil, kaynağıyla birlikte verilir (plan §12.9). ↩
  5. QuranEnc.com · sürüm 1.0.0 · anahtar turkish_saadi. Rowwad Tercüme Merkezi gözetiminde Türkçeye çevrildi. Selefî geleneğe ait bir tefsirdir; tek başına değil, kaynak etiketiyle ve başka tefsirlerle birlikte gösterilmelidir (plan §12.9).
    Kaynaklı bilgi — Bakara suresi, 110. ayet tefsiri — Tefsîru's-Sa'dî. QuranEnc — Kral Fahd Kur'an-ı Kerim Basım Kompleksi · quranenc.com — yeniden yayin izinli; degistirilmeden, kaynak ve surum belirtilerek
    ↩
  6. Kur'an bütünlüğünü gözeten kısa/özet tefsir; bir kurul eseridir, tek müellifi yoktur. QUL kaynak 258 üzerinden alındı (indirme oturum açmayı gerektirir).
    Kaynaklı bilgi — Bakara suresi, 110. ayet tefsiri — el-Muhtasar. QUL — Quranic Universal Library (Tarteel) · Yeniden yayın izinli — izin proje sahibi tarafından alındı (2026-09-06)
    ↩
  7. Her bağın gerekçesi yanında yazar. Bunlar yorum değil, ortak kıssa / olay / kök / kavram sayımıdır. Meal parçaları Diyanet İşleri mealindendir. ↩
  8. Görüntüler kullanım kısıtlı olduğu için burada gösterilmez, kaynağa bağlanır. Kaynak: Corpus Coranicum (BBAW), CC BY-SA 4.0. ↩
  9. Mealler arasındaki fark yorum farkıdır; hiçbiri tek doğru olarak sunulmaz. ↩