Kur'an-ı Kerim Keşfi
Keşfet
Kıssalar
Kur'an kıssaları sureler boyunca dağınık anlatılır: Mûsâ kıssası otuzdan fazla parçaya yayılır. Burada her kıssa kronolojik sırasıyla bir arada; parçalara tıklayınca ayetin kendisi açılır.
- 50kıssa
- 227parça
- 1683ayet
- 44konum bağı
- 1 Hz. Âdem Peygamber İlk insan ve ilk peygamber. Kur'an, Âdem'in topraktan yaratılışını, meleklerin secdesini ve İblis'in itirazını, cennetteki yasak ağacı, unutup yaklaşmasını, tevbesinin kabulünü ve yeryüzüne indirilişini anlatır. Kıssa insanın halifeliği, sorumluluğu ve tevbe kapısının açıklığı etrafında kurulur; Kur'an tarih ve yer vermez.
- 2 Hz. İdrîs Peygamber Kur'an'da iki yerde adı geçen peygamber; 'sıddîk bir nebî' olarak anılır ve yüce bir makama yükseltildiği bildirilir. Hakkında ayrıntı verilmez; yazının ve ilk ilimlerin ona bağlanması tefsir ve tarih rivayetlerine dayanır.
- 3 Hz. Nûh Peygamber Uzun bir davet ve inkârın ardından tufan. Nûh kavmini tevhide çağırır, alaya alınır, Allah'ın emriyle gemiyi yapar; inananlar ve canlılardan çiftler gemiye biner. Sular her şeyi kaplar, iman etmeyen oğlu boğulur, gemi Cûdî'ye oturur. Kur'an tufanın kapsamı ve süresi hakkında ayrıntı vermez.
- 4 Hz. Hûd Peygamber Âd kavmine gönderilen peygamber. Kavmi yüksek yapılarıyla ve gücüyle övünür, tevhid çağrısını reddeder; şiddetli bir rüzgârla helâk edilir. Yurtları Ahkāf bölgesidir.
- 5 Hz. Sâlih Peygamber Semûd kavmine gönderilen peygamber. Mucize olarak verilen deve, kavmin bu deveye zarar vermemesi istenir; deveyi keserler ve korkunç bir sesle helâk olurlar. Yurtları Hicr'dir (Medâin-i Sâlih).
- 6 Hz. İbrâhim Peygamber M.Ö. 2000 civarı (yaklaşık) Tevhidin babası. Yıldızlara, aya ve güneşe bakarak Rabbini arar; babasını ve kavmini putlardan vazgeçirmeye çalışır, putları kırar, ateşe atılır ve korunur. Hicret eder, İsmail ve İshak'la müjdelenir, oğlunu kurban etme imtihanından geçer, Kâbe'yi inşa eder. Kur'an onu 'hanîf' ve 'Allah'ın dostu' diye anar.
- 7 Hz. Lût Peygamber M.Ö. 2000 civarı (yaklaşık) İbrâhim'in yakını; ahlâksızlığa saplanmış bir şehre gönderilir. Uyarıları reddedilir, melek misafirlerine saldırılmak istenir; Lût ve ailesi gece şehirden çıkarılır, eşi geride kalır ve şehir alt üst edilip taş yağmuruna tutulur.
- 8 Hz. İsmâil Peygamber M.Ö. 2000 civarı (yaklaşık) İbrâhim'in oğlu; babasıyla Kâbe'yi inşa eder, Mekke'ye yerleşir. Kur'an onu sözünde duran, sabırlı ve ailesine namazı emreden bir peygamber olarak anar. Kurban kıssasındaki oğulun İsmail olduğu çoğunluk görüşüdür.
- 9 Hz. İshak Peygamber M.Ö. 2000 civarı (yaklaşık) İbrâhim'e ileri yaşında müjdelenen oğul; Yakub'un babası. Kur'an onu müjde, bereket ve salih soy bağlamında anar; ayrıntılı kıssası yoktur.
- 10 Hz. Ya'kūb Peygamber M.Ö. 1800 civarı (yaklaşık) İshak'ın oğlu, on iki oğulun babası. Yusuf kıssasında sabrın ve Allah'a şikâyetin sembolü: oğlunun kaybına 'güzel sabır' der, üzüntüsünü yalnızca Allah'a arz eder, gözleri kapanır ve Yusuf'un gömleğiyle açılır. Vefatında oğullarına tevhidi vasiyet eder.
- 11 Hz. Yûsuf Peygamber M.Ö. 1700 civarı (yaklaşık) Kur'an'ın tek surede baştan sona anlattığı kıssa ve 'kıssaların en güzeli'. Çocukken gördüğü rüya, kardeşlerinin onu kuyuya atması, Mısır'a satılması, iftira ve zindan, rüya yorumlarıyla saraya çıkışı, kıtlık yıllarında hazineyi yönetmesi, kardeşleriyle karşılaşması ve ailesine kavuşması. Rüya sonunda gerçekleşir.
- 12 Hz. Şuayb Peygamber Medyen ve Eyke halkına gönderilen peygamber. Kavmini ölçü ve tartıda hile yapmamaya, insanların hakkını yememeye çağırır; reddedilir ve kavmi şiddetli bir sarsıntıyla helâk olur. Musa'nın Medyen'de yanına sığındığı yaşlı kişinin Şuayb olduğu tefsirlerde yaygın görüştür.
- 13 Hz. Eyyûb Peygamber Sabrın sembolü peygamber. Ağır hastalık ve kayıplar karşısında Rabbine 'şeytan bana bir yorgunluk ve azap dokundurdu' diye yakarır; ayağını yere vurarak çıkardığı suyla şifa bulur, ailesi ve nimetleri kendisine geri verilir. Kur'an hastalığının ayrıntısını vermez.
- 14 Hz. Mûsâ Peygamber M.Ö. 13. yüzyıl (yaklaşık) Kur'an'da adı en çok geçen peygamber. Firavun'un erkek çocukları öldürttüğü dönemde doğar, Nil'e bırakılır ve sarayda büyür. Bir Mısırlıyı öldürüp Medyen'e kaçar, orada evlenir; dönüşte Tûr'da vahiy alır, kardeşi Harun'la Firavun'a gönderilir. Sihirbazlarla karşılaşma, âyetler, İsrailoğullarıyla çıkış, denizin yarılması, Tûr'da kırk gece, altın buzağı ve çöl yılları.
- 15 Hz. Hârûn Peygamber M.Ö. 13. yüzyıl (yaklaşık) Mûsâ'nın kardeşi ve yardımcısı; Mûsâ'nın duasıyla peygamberlik verilir, Firavun'a birlikte giderler. Mûsâ Tûr'dayken kavmin başında kalır, altın buzağıya karşı çıkar ama kavmi tutamaz; Mûsâ döndüğünde durumu açıklar.
- 16 Kārûn Kişi M.Ö. 13. yüzyıl (yaklaşık) Mûsâ'nın kavminden, hazineleri ağır yük olan zengin bir adam. Kavmi onu şımarmamaya, malla iyilik yapmaya ve yeryüzünde bozgunculuk çıkarmamaya çağırır; o servetini kendi bilgisine bağlar ve kavmin karşısına gösterişle çıkar. Sonunda kendisi ve evi yere geçirilir.
- 17 Mûsâ ve Hızır Kişi M.Ö. 13. yüzyıl (yaklaşık) Kehf suresinde Mûsâ'nın 'iki denizin birleştiği yer'de karşılaştığı, kendisine ilim verilmiş kul ile yolculuğu: delinen gemi, öldürülen çocuk, onarılan duvar. Her olayın ardındaki hikmet sonunda açıklanır. Kur'an bu kulun adını vermez; Hızır adı hadis ve tefsir kaynaklarındandır.
- 18 Hz. Dâvûd Peygamber M.Ö. 10. yüzyıl (yaklaşık) Tâlût'un ordusunda Câlût'u öldüren genç; sonra hükümdar ve peygamber. Kendisine Zebur, hikmet ve adaletle hüküm verme yetkisi verilir; dağlar ve kuşlar onunla tesbih eder, demir yumuşatılır ve zırh yapar. İki davacı kıssasında hatasını anlayıp tevbe eder.
- 19 Hz. Süleyman Peygamber M.Ö. 10. yüzyıl (yaklaşık) Dâvûd'un oğlu; rüzgâr, cinler ve kuşların dili emrine verilen hükümdar peygamber. Karınca vadisinde şükür duası eder, Hüdhüd'ün haberiyle Sebe melikesine mektup gönderir, tahtı getirtir ve melike iman eder. Atlar sevgisi ve hastalıkla imtihan edilir; ölümü bir süre gizli kalır.
- 20 Sebe Kavmi Kavim M.Ö. 1. binyıl Yemen'de iki yanı bahçelerle dolu bereketli yurt; nankörlük edince Arim seli setlerini yıkar, bahçeleri acı meyveli ağaçlara döner. Neml suresinde ise Süleyman dönemindeki güneşe tapan melike ve iman etmesi anlatılır.
- 21 Hz. İlyâs Peygamber M.Ö. 9. yüzyıl (yaklaşık) Kavmini Ba'l putuna tapmaktan vazgeçirmeye çağıran peygamber; kavmi onu yalanlar. Kur'an onu salihler arasında anar ve selâmla yâd eder.
- 22 Hz. Elyesa' Peygamber M.Ö. 9. yüzyıl (yaklaşık) Kur'an'da iki yerde adı geçen peygamber; 'hayırlılardan' olarak anılır. Kıssası yoktur; İlyâs'ın ardından İsrailoğulları'na gönderildiği bilgisi tarih kaynaklarındandır.
- 23 Hz. Yûnus Peygamber M.Ö. 8. yüzyıl (yaklaşık) Kavmini bırakıp giden, gemide kura ile denize atılan ve balığın karnında Allah'ı tesbih edip kurtarılan peygamber. Kavmi ise uyarıyı ciddiye alıp iman eden ve azaptan kurtulan tek kavim olarak anılır.
- 24 Lokmân Kişi Kendisine hikmet verilen ve oğluna öğütleriyle anılan bilge. Öğütleri şirkten uzak durma, anne babaya iyilik, namaz, iyiliği emretme, tevazu ve ölçülü konuşma ekseninde on ayette toplanır. Peygamber mi bilge mi olduğu tartışmalıdır; yaşadığı dönem bilinmez.
- 25 Zülkarneyn Kişi Kehf suresinde batıya ve doğuya ulaşan, iki dağ arasındaki halk için demir ve bakırla set yapan güçlü hükümdar. Seddin Ye'cûc ve Me'cûc'e karşı olduğu bildirilir. Kimliği (İskender, Kiros, Yemenli bir hükümdar vb.) tefsirlerde tartışmalıdır; Kur'an ad ve yer vermez.
- 26 Hz. Zekeriyyâ Peygamber M.S. 1. yüzyıl başı Meryem'in bakımını üstlenen, ileri yaşında ve eşi kısırken çocuk için dua eden peygamber; Yahyâ ile müjdelenir, işaret olarak üç gün konuşmaz. Kur'an duasını ve mihraptaki hâlini anlatır.
- 27 Hz. Yahyâ Peygamber M.S. 1. yüzyıl başı Zekeriyyâ'ya müjdelenen oğul; daha önce kimseye verilmemiş bir adla anılır. Kur'an onu küçük yaşta hikmet verilmiş, anne babasına iyi davranan, kibirsiz ve isyansız bir peygamber olarak tanıtır.
- 28 Hz. Meryem Kişi M.S. 1. yüzyıl başı Kur'an'da adı geçen tek kadın; bir sure onun adını taşır. Annesi tarafından mabede adanır, Zekeriyyâ himayesinde büyür, meleklerle konuşur, babasız olarak Îsâ'yı doğurur ve kavminin ithamı karşısında beşikteki Îsâ konuşur. Kur'an onu 'seçilmiş' ve 'sıddîka' olarak anar.
- 29 Hz. Îsâ Peygamber M.S. 1. yüzyıl Meryem'in oğlu, Allah'ın kelimesi ve elçisi. Babasız doğar, beşikte konuşur, İncil verilir, izinle hastaları iyileştirir ve ölüleri diriltir; havarileri onu destekler. Kur'an öldürülmediğini, Allah katına yükseltildiğini bildirir; ilâhlık ve üçleme iddialarını reddeder, kıyamette kavmiyle ilgili sorguya çekileceğini anlatır.
- 30 Ashâb-ı Kehf Kavim M.S. 3. yüzyıl (rivayet) Kavimlerinin şirkinden kaçarak mağaraya sığınan gençler ve köpekleri. Allah onları üç yüz dokuz yıl uyutur, güneşin yönü ve yanlarına dönmeleriyle korunurlar; uyandıklarında ne kadar kaldıklarını tartışırlar. Kur'an sayıları ve yeri hakkında tartışmayı Allah'a bırakır.
- 31 Ashâb-ı Uhdûd Olay M.S. 6. yüzyıl (rivayet) Bürûc suresinde, ateş dolu hendekler kazıp müminleri içine atan ve başında oturup seyreden zorbalar. Müminlerin tek 'suçu' Allah'a inanmalarıdır. Kur'an yer vermez; tefsirler Yemen'deki Necran Hristiyanlarının Zû Nüvâs tarafından yakılmasına bağlar.
- 32 Bahçe Sahipleri Kavim İki mesel: Kehf'te iki bahçesiyle övünüp 'bunun yok olacağını sanmıyorum' diyen adam ve bahçelerinin bir gecede yok olması; Kalem suresinde ürünü sabah erkenden toplayıp yoksula pay vermemeye yeminleşen sahipler ve bahçenin kararmış bulunması. Yer ve zaman verilmez.
- 33 Fil Vak'ası Olay M.S. 570 civarı Ebrehe'nin Kâbe'yi yıkmak için fillerle Mekke üzerine yürümesi ve ordusunun sürü sürü kuşların attığı taşlarla yenilmiş ekin gibi olması. Hz. Peygamber'in doğduğu yıl olarak anılır; olay Kureyş'in ortak hafızasında 'Fil yılı' adını almıştır.
- 34 Asr-ı Saâdet — Hz. Muhammed Dönemi Olay M.S. 610 Vahyin başlangıcından Vedâ Haccı'na Hz. Peygamber dönemindeki olayların Kur'an'da anıldığı yerler: ilk vahiy, açık davet, Ebû Leheb, İsrâ, Hicret, Bedir, Uhud, Hendek, Hudeybiye, Mekke'nin fethi, Huneyn, Tebük ve Vedâ. Kur'an olayları tarih anlatısı olarak değil, ders ve hüküm bağlamında anar; kronoloji siyer kaynaklarındandır.
- 35 Hz. Zülkifl Peygamber Kur'an'da yalnızca iki yerde, sabredenler ve iyiler arasında anılan peygamber. Kıssası anlatılmaz; adı sabırla birlikte geçer.
- 36 Tâlût ve Câlût Kişi İsrâiloğullarına hükümdar olarak gönderilen ve ordusu ırmakla sınanan Tâlût'un kıssası; Câlût'u Dâvûd'un öldürmesiyle biter.
- 37 Ashâb-ı Sebt (Cumartesi Ehli) Kavim Cumartesi yasağını hileyle çiğneyen deniz kıyısındaki kent halkı. Kur'an olayı, yasağı doğrudan delmeden 'çevresinden dolaşmanın' da ihlal sayıldığına örnek olarak anlatır.
- 38 Ashâb-ı Karye (Şehir Halkı) Kavim Yâsîn suresinde adı verilmeden anlatılan şehir: üç elçiyi yalanlayan halk ve şehrin öbür ucundan koşarak gelip elçilere uymayı söyleyen adam.
- 39 Belkıs — Sebe Melikesi Kişi Hüdhüd'ün haber getirdiği, Süleyman'ın mektubunu alan ve danışarak karar veren melike. Kıssa, hediyeyle sınama ve köşkte teslim oluşla biter.
- 40 İki Bağ Sahibi Kavim Kehf suresinde anlatılan iki adam: biri iki üzüm bağına sahip olup şımaran, öteki onu Rabbine yönelten arkadaşı. Bağın bir gecede harap olmasıyla biter.
- 41 Firavun Kişi Mûsâ'nın karşısındaki hükümdar. Kur'an onu 'ben sizin en yüce rabbinizim' diyecek kadar azan, sonunda denizde boğulan ve bedeni ibret olarak bırakılan bir örnek olarak anlatır.
- 42 Ashâb-ı Ress Kavim Kur'an'da iki yerde, helâk edilen kavimler arasında adı geçen topluluk. Haklarında ayrıntı verilmez; bu kıssa yalnızca adın geçtiği yerleri gösterir.
- 43 Âdem'in İki Oğlu Kavim Kurbanı kabul edilmeyenin kardeşini öldürmesi. Kur'an bu ilk cinayeti anlattıktan sonra bir cana kıymayı bütün insanlığı öldürmeye denk sayan hükmü koyar.
- 44 İrem Olay Fecr suresinde 'ülkeler içinde benzeri yaratılmamış' diye anılan, Âd kavmine bağlı sütunlu şehir. Kur'an onu helâk edilen güç örnekleri arasında sayar.
- 45 Ashâb-ı Eyke Kavim Şu'ayb'ın gönderildiği, ölçü ve tartıda hile yapan halk. 'Gölge günü' azabıyla helâk edilmeleriyle anlatılır.
- 46 Yüz Yıl Ölü Bırakılan Kimse Kişi Harabeye dönmüş bir şehre uğrayıp 'Allah burayı nasıl diriltecek?' diyen, yüz yıl ölü bırakılıp sonra diriltilen kişi. Kur'an adını vermez.
- 47 Bedir Gazvesi Olay H. 2 / M. 624 Hicretin 2. yılında, sayıca az bir toplulukla kazanılan ilk büyük savaş. Kur'an bunu 'furkan günü' olarak anar ve meleklerle yardım edildiğini bildirir.
- 48 Uhud Gazvesi Olay H. 3 / M. 625 Hicretin 3. yılında, okçuların yerini terk etmesiyle seyri değişen savaş. Kur'an olayı bir muhasebe olarak ele alır: yenilgi, iman edenlerin ayrıştırılması olarak okunur.
- 49 Hendek Gazvesi Olay H. 5 / M. 627 Hicretin 5. yılında Medine'nin kuşatılması. Kur'an kuşatma sırasında mü'minlerin ve münafıkların tutumunu yan yana koyar; Ahzâb suresi adını bu 'düşman birlikleri'nden alır.
- 50 Hudeybiye ve Rıdvân Biatı Olay H. 6 / M. 628 Hicretin 6. yılında yapılan ve o gün geri adım gibi görünen antlaşma. Kur'an onu 'apaçık bir fetih' diye adlandırır; ağaç altındaki biat da bu olayda geçer.