Enbiyâ suresi

Enbiyâ suresi, 42. ayet

Enbiyâ suresi, 42. ayet. قُلْ مَن يَكْلَؤُكُم بِٱلَّيْلِ وَٱلنَّهَارِ مِنَ ٱلرَّحْمَٰنِ بَلْ هُمْ عَن ذِكْرِ رَبِّهِم مُّعْرِضُونَ

ḳul mey yekleüküm billeyli vennehâri mine-rraḥmân. bel hüm `an ẕikri rabbihim mü`riḍûn.

Diyanet İşleri

(Ey Muhammed!) De ki: "(Size azab edecek olsa) gece ve gündüz Rahman'ın azabından sizi kim koruyacak?" Öyle iken onlar Rablerinin zikrinden yüz çevirmekteler.

26 meali daha karşılaştır →

Mishary Rashid Alafasy murattal — ölçülü tempo 1

Sureyi kesintisiz dinle, okunan kelime işaretlensin

Okuma günlüğüne ekle

Bağlam2

Enbiyâ 39–45 · surenin 42. ayeti / 112

Konu Her nefis ölümü tadacak; adalet terazileri Enbiyâ 34–47 3

  1. Enbiyâ 39

    İnkar edenler, yüzlerinden ve sırtlarından ateşi savamayacakları ve hiçbir yardım da görmeyecekleri vakti bir bilseler!

  2. Enbiyâ 40

    Şüphesiz o (tehdit edildikleri azap) onlara ansızın gelecek de kendilerini şaşkınlıktan dondurup bırakacak. Artık ne onu geri çevirmeye güçleri yetecek, ne de kendilerine göz açtırılacak.

  3. Enbiyâ 41

    Andolsun, senden önce de birçok peygamberle alay edildi de içlerinden alay edenleri, o alaya aldıkları şey kuşatıverdi.

  4. 42

    (Ey Muhammed!) De ki: "(Size azab edecek olsa) gece ve gündüz Rahman'ın azabından sizi kim koruyacak?" Öyle iken onlar Rablerinin zikrinden yüz çevirmekteler.

  5. Enbiyâ 43

    Yoksa bizim dışımızda onları koruyacak ilahları mı var? O ilah edindikleri nesneler kendilerine bile yardım edemezler. Zaten onlar bizden de yardım görmezler.

  6. Enbiyâ 44

    Evet, biz onları da atalarını da, faydalandırdık. Öyle ki uzun süre yaşadılar. Ama, artık görmüyorlar mı ki, biz yeryüzünü çevresinden eksiltiyoruz? O halde, onlar mı galip gelecekler?

  7. Enbiyâ 45

    De ki: "Ben sizi ancak vahy ile uyarıyorum." Ama sağırlar uyarıldıkları vakit çağrıyı işitmezler.

Tefsir4

2 eser · ayetin kendisi değil, ona getirilmiş yorum

Tefsîru's-Sa'dî 5

Teysîru'l-Kerîmi'r-Rahmân fî Tefsîri Kelâmi'l-Mennân (Türkçe)

Abdurrahman b. Nâsır es-Sa'dî (v. 1957)

42. Yüce Allah, kendisinden başka ilâh edinen müşriklere âcizliklerini ve onların, rahmeti iyileri de kötüleri de gece ve gündüz kuşatmış olan Rahman Rablerine her vakit zorunlu olarak muhtaç olduklarını hatırlatarak şöyle buyurmaktadır: “De ki: Gece” yataklarınızda uykuya dalıp hiçbir şeyi hissetmediğiniz vakit “ve” sağa sola yayılıp gaflete daldığınız “gündüz” vaktinde “Rahman’dan başka” O’nun yerine “sizi kim koruyabilir?” Yani sizi ondan başka koruyan var mıdır? Hayır, O’ndan başka koruyucu yoktur. “Ne var ki onlar, Rablerinin zikrinden yüz çevirmektedirler.” Bundan dolayı da O’na ortak koştular. Aksi takdirde onlar Rablerine yönelirler, O’nun öğütlerini kabul ederler, akıllarını başlarına alır ve işlerinde ilâhî tevfike mazhar olurlardı.

el-Muhtasar 6

el-Muhtasar fî Tefsîri'l-Kur'âni'l-Kerîm (Türkçe)

Merkezü Tefsîr li'd-Dirâsâti'l-Kur'âniyye

-Ey Resul- Azap için acele edenlere de ki: Rahman size azap indirecek ve helak etmeyi isteyecek olsa gece ve gündüz sizi kim koruyacak? Hal böyle iken onlar Yüce Rablerinin öğütlerini ve delillerini zikretmekten yüz çeviriyorlar. Cahilliklerinden ve sefihliklerinden dolayı onlar hakkında (Allah'ın öğütleri ve delilleri) hiç düşünmüyorlar.

Kelimeler

13 kelime · kök bağlantısı bütün geçişlere götürür
  1. قُلْ kul de ki kök: قول
  2. مَن men kim
  3. يَكْلَؤُكُم yekle'ukum sizi koruyacak? kök: كلا
  4. بِٱلَّيْلِ bil-leyli gece kök: ليل
  5. وَٱلنَّهَارِ ve nnehari ve gündüz kök: نهر
  6. مِنَ mine -dan
  7. ٱلرَّحْمَـٰنِ ۗ r-rahmani Rahman- kök: رحم
  8. بَلْ bel hayır
  9. هُمْ hum onlar
  10. عَن an -inden
  11. ذِكْرِ zikri Zikr- kök: ذكر
  12. رَبِّهِم rabbihim Rablerinin kök: ربب
  13. مُّعْرِضُونَ mua'ridune yüz çeviriyorlar kök: عرض

Keşif7

Bu ayet neyle ilişkili

İlgili ayetler 8 bağ · gerekçesi yanında yazar

  • Aynı kök: ليل (92 geçiş) · Aynı kök: نهر (113 geçiş)

    Şüphesiz, göklerin ve yerin yaratılışında, gece ile gündüzün birbiri ardınca gelişinde, insanlara yarar sağlayacak şeylerle denizde seyreden…

  • Aynı kök: ليل (92 geçiş) · Aynı kök: نهر (113 geçiş)

    Mallarını gece gündüz; gizli ve açık Allah yolunda harcayanlar var ya, onların Rableri katında mükafatları vardır. Onlara korku yoktur. Onlar mahzun…

  • Aynı kök: ليل (92 geçiş) · Aynı kök: نهر (113 geçiş)

    "Geceyi gündüze sokarsın, gündüzü geceye sokarsın. Ölüden diriyi çıkarırsın, diriden ölüyü çıkarırsın. Dilediğine de hesapsız rızık verirsin."

  • Aynı kök: عرض (79 geçiş)

    Allah, Adem'e bütün varlıkların isimlerini öğretti. Sonra onları meleklere göstererek, "Eğer doğru söyleyenler iseniz, haydi bana bunların isimlerini…

  • Aynı kök: عرض (79 geçiş)

    Hani, biz İsrailoğulları'ndan, "Allah'tan başkasına ibadet etmeyeceksiniz, anne babaya, yakınlara, yetimlere, yoksullara iyilik edeceksiniz, herkese…

  • Aynı kök: عرض (79 geçiş)

    İyilik etmemek, takvaya sarılmamak, insanlar arasını ıslah etmemek yolundaki yeminlerinize Allah'ı siper yapmayın. Allah, hakkıyla işitendir,…

  • Aynı kök: نهر (113 geçiş)

    İman edip salih ameller işleyenlere, kendileri için; içinden ırmaklar akan cennetler olduğunu müjdele. Cennetlerin meyvelerinden kendilerine her…

  • Aynı kök: نهر (113 geçiş)

    Sonra bunun ardından kalpleriniz yine katılaştı; taş gibi, hatta daha katı oldu. Çünkü taş vardır ki, içinden ırmaklar fışkırır. Taş vardır ki…

Bu ayeti taşıyan yazmalar 8

85 yazma · en eski 5 tanesi

Tamamı: yazma kataloğu

Diğer mealler9

26 meal daha · Diyanet İşleri yukarıda
Karşılaştır — hangi mealler görünsün?

Seçim bu sayfada geçerlidir; başka bir ayete geçince sıfırlanır. Saklamak tarayıcıda betik çalıştırmayı gerektirirdi, okuma ekranında betik çalıştırmıyoruz.

Hiçbir meal işaretlenmedi. Yukarıdaki listeden en az bir meal seçin ya da “yalnızca işaretlediklerimi göster” kutusunu kapatın.

Mehmet Okuyan

De ki: "Rahmân'dan (O'nun azabından) sizi gece gündüz kim koruyabilir ki!" dipnot 1 Hayır! Onlar Rablerini hatırlamaktan yüz çevirirler.

Mehmet Okuyan — dipnotlar

  1. metne dön, dipnot 1
    Yüce Allah Hz. Muhammed'e hitap ederek müşriklerin alaycılıklarına bir kez de bu ayette cevap vermektedir. Bu çerçevede mahşerdeki çaresizliklerine ilave olarak dünyada da inkar ettikleri ilahi kudret tarafından gece ve gündüz gelebilecek azaba karşı kendilerini kimin koruyacağını sordurmaktadır. Amaç onları hiç kimsenin koruyamayacağını kendilerine bildirmektir. Benzer mesajlar: Ahzâb 33:17; Fâtır 35:2; Zümer 39:38; Mülk 67:20-21, 28.

Mustafa İslamoğlu

De ki: "Sizi O sınırsız rahmet kaynağına karşı, gece ya da gündüz kim koruyacak? Ama hayır, onlar Rablerinin uyarılarından yüz çeviriyorlar."

Muhammed Esed

De ki: "Gece ya da gündüz, sizi Rahman'a karşı kim koruyabilir?" Hayır hayır, onlar Rablerini hatırlatan mesajdan bütün bütün yüz çevirmiş kimselerdir!

Ahmed Hulusi

De ki: "Gece ve gündüzünüzde, Rahman'dan (özündeki Rahmani hakikatin gereklerini yaşayamamanın sonucu olan azap halinden) sizi kim korur?". . . Hayır, onlar Rablerinin zikrinden yüz çeviricilerdir!

Ali Bulaç

De ki: "Gece ve gündüz sizi Rahman (olan Allah)tan kim koruyabilir?" Hayır, onlar Rablerini zikirden yüz çevirenlerdir.

Ali Özek ve heyeti

De ki: Allah'a karşı sizi gece gündüz kim koruyacak? Buna rağmen onlar Rablerini anmaktan yüz çevirirler.

Ali Rıza Safa

De ki: "Bağışlayana karşı, gece-gündüz sizi kim koruyabilir?" Hayır! Onlar, Efendilerinin Öğretisinden yüz çeviriyorlar.

Bayraktar Bayraklı

De ki: "Allah'a karşı sizi gece gündüz kim koruyacak?" Buna rağmen onlar Rabblerini anmaktan yüz çevirirler.

Edip Yüksel

De ki: "Sizi Rahman'dan başka kim gece ve gündüz koruyabilir?" Ama onlar, Efendi'lerinin mesajından tümüyle yüz çeviriyorlar.

Edip Yüksel (Eski Baskı)

De ki, 'Sizi Rahman'dan başka kim gece ve gündüz koruyabilir?' Ama onlar, Rab'lerinin mesajından tümüyle yüz çeviriyorlar.

Elmalılı (sadeleştirilmiş)

De ki: "Sizi gece ve gündüz o Rahman'dan kim koruyabilir Ama onlar Rablerinin zikrinden yüz çevirmişlerdir.

Elmalılı Hamdi Yazır

De ki sizi: gece ve gündüz o rahmandan kim koruyabilir? Fakat onlar rablarının zikrinden sarfı nazar etmişlerdir

Erhan Aktaş

De ki: "Gece ya da gündüz Rahman'dan sizi kim koruyabilir? dipnot 1 " Doğrusu onlar, Rabb'lerinin öğüdünden yüz çevirenlerdir.

Erhan Aktaş — dipnotlar

  1. metne dön, dipnot 1
    Rahman'dan gelecek cezaya karşı.

Erhan Aktaş (10. Baskı)

De ki: "Gece ya da gündüz Rahman'dan sizi kim koruyabilir? dipnot 1 " Doğrusu onlar, Rabb'lerinin öğüdünden yüz çevirenlerdir.

Erhan Aktaş (10. Baskı) — dipnotlar

  1. metne dön, dipnot 1
    Rahman'dan gelecek azaba karşı

Erhan Aktaş (Eski Baskı)

De ki: "Gece ya da gündüz Rahman'dan gelecek azaba karşı sizi kim koruyabilir?" Doğrusu onlar, Rabb'lerinin öğüdünden yüz çevirenlerdir.

Gültekin Onan

De ki: "Gece ve gündüz sizi Rahman'dan kim koruyabilir?" Hayır, onlar rablerini zikirden yüz çevirenlerdir.

Hasan Basri Çantay

De ki: "Allah (ın) geceleyin, gündüzün (gelebilecek azabına karşı) o çok esirgeyici olan (Allahdan başka) sizi koruyabilir"? Hayır, onlar (korkmak şöyle dursun) Rablerini hatırlayıb anmakdan (bile) yüz çeviricidirler.

İbni Kesir

De ki: Geceleyin ve gündüzün sizi Rahman'dan kim koruyabilir? Ne var ki onlar, Rabblarının zikrinden yüz çevirmektedirler.

Mehmet Alagaş

(30-47) Kafirler, göklerle yer , birbirine yamalı halde / dikili halde iken onları ayırdığımızı /söktüğümüzü, her diri şeyi sudan yaptığımızı görmediler mi? hâlâ iman etmiyorlar mı? Arzda sarsılmasınlar diye sabiteler yaptık , yol olsun diye orada vadiler /geçitler yaptık , böylelikle belki yol bulurlar , semayı korunmuş bir çatı / dam / tavan yaptık , onlar da ayetlerimizden sırt çeviriyorlar! O ki geceyi gündüzü güneşi ve ayı yarattı , hepsi de bir yörüngede / felekte yüzüyor. Senden önce, hiçbir beşeri kalıcı yapmadık, şimdi sen eğer ölürsen, onlar kalıcı mı olacaklar? Her kişi / her nefis ölümü tadacaktır, sizi hayır ve şer fitneler ile / sınamalar ile imtihan edeceğiz (hayrı mı seçtiniz şerri mi seçtiniz gözükecek) ve bize döndürüleceksiniz. Kafirler seni gördükleri vakit sadece seninle alay ediyorlar, sizin ilahınızı hatırlatan işte bu mu? Diyorlar, Rahmanın zikrini inkâr edenler de onlardır. İnsanı acele üz ere yarattık, size ayetlerimi ilerde göstereceğim , acele etmeyiniz , diyorlar ki doğru sözlü isen bu vaadettiğin ne zaman? Kafirler, yü zlerinin ve arkalarının ateşle savamadıkları zamanı, yardımda edilmeyeceği zamanı bilselerdi, bilakis onlara aniden gelecek ve onları şaşırtacak, onu reddetmeye güçleri de yetmeyecek, bekletilmeyecekler de. Kesin olan şu ki senden önce de Resullerle alay edildi / dalga geçildi, onları alay ettikleri şey kuşattı / onlara hak oldu. Peki sizi gece ve gündüzde Rahman’dan kim koruyacak? Bilakis onlar Rablerinin zikrinden / kitabından sırt çevirenlerdir. Onlar için bizim dışımızda onlara mâni olacak ilahlar mı var? Onların kendilerine yardıma güçleri de yetmez, onlardan bir sahip çıkmada göremezler. Evet onları da babalarını da biz nemalandırdık / metalandırdık onlara ömür de uzadı, kesinlikle bizim arza müdahil olup etrafından kısalttığımızı görmüyorlar mı? Onlar mı yenecekler / galip gelecekler? Deki sizi vahiy vasıtasıyla uyarıyorum, uyarıldığı vakit, çağrıyı sağırlar işitmez, Rabbinin azabının hafif bir esinti, onlara dokunsa onlar diyecekler ki yazıklar olsun bize ki zalimlerden olduk. Kıyamet günü için teraziler / mizanlar kuracağız, Hiçbir ki şiye zulmedilmez, hardal tohumu ağırlığında dahi olsa biz onu getiririz, biz hesaba çeken olarak yeterliyiz.

Rowwad Tercüme Merkezi

(Ey Muhammed!) De ki: “(Size azap edecek olsa) gece ve gündüz Rahmân’ın azabından sizi kim koruyacak?” Öyle iken onlar Rablerinin zikrinden yüz çevirmekteler.

Süleyman Ateş

De ki: "Gece gündüz, sizi Rahman'dan kim koruyacak?" Hayır, onlar, Rablerinin Zikr'inden yüz çeviriyorlar.

Süleymaniye Vakfı

Onlara de ki: "Sizi, gece-gündüz Rahmana karşı kim koruyabilir!" Aslında onlar, (senden değil) Rablerinin /Sahiplerinin zikrinden /kitabından yüz çeviriyorlar dipnot 1 .

Süleymaniye Vakfı — dipnotlar

  1. metne dön, dipnot 1

Süleymaniye Vakfı (Eski Baskı)

De ki "Gece-gündüz, sizi Rahmana karşı kim koruyabilir?" Aslında onlar, Rablerinin kitabından yüz çevirmektedirler.

Şaban Britch

De ki: Gece ve gündüz sizi Rahman’dan kim koruyabilir? Hayır! Onlar Rablerinin zikrinden yüz çeviriyorlar.

Şaban Piriş

De ki: -Gece ve gündüz sizi Rahman'dan kim koruyabilir? Buna rağmen onlar, Rablerinin zikrinden yüz çeviriyorlar.

Yaşar Nuri Öztürk

De ki: "Sizi gece ve gündüz Rahman'dan kim koruyabilir?" Hayır, hayır! Onlar, Rablerinin zikrinden/Kur'an'ından yüz çeviriyorlar.

İngilizce çeviriler

(27)

Abdel Khalek Himmat

Say to them: "Who can defend you by night and/or by day from AL- Rahman if His wrath speaks thunder". But they are unwilling to listen to divine Revelation nor to Allah's warning and they are habitually opposed to the mention of His attributes.

Abdul Haleem

Say, ‘Who could protect you night and day from the Lord of Mercy?’ Yet they turn away when their Lord is mentioned.

Abdullah Yusuf Ali

Say: "Who can keep you safe by night and by day from (the Wrath of) (Allah) Most Gracious?" Yet they turn away from the mention of their Lord.

Abul A'la Maududi

Tell them, (O Muhammad): "Who protects you, during the night or the day from the Most Compassionate Lord?" dipnot 1 And yet they turn away from the Admonition of their Lord.

Abul A'la Maududi — dipnotlar

  1. metne dön, dipnot 1
    That is to say, who is there to protect and save you from the scourge of Allah if you are suddenly visited by it any time during the night or day.

Aisha Bewley

Say: ‘Who will protect you night and day from the All-Merciful?’ Yet they turn away from the remembrance of their Lord.

Al-Hilali & Khan

Say: "Who can guard and protect you in the night or in the day from the (punishment of the) Most Gracious (Allâh)?" Nay, but they turn away from the remembrance of their Lord.

Ali Quli Qarai

Say, ‘Who can guard you, day and night, from [the punishment of] the All-beneficent?’ Rather they are disregardful of their Lord’s remembrance.

Amatul Rahman Omar

Say, `Who can protect you by night and in the daytime from (the punishment of) the Most Gracious (God)?' But rather (than thank Him) they are (truly) averse to proclaiming the greatness of their Lord.

Arthur John Arberry

Say: 'Who shall guard you by night and in the daytime from the All-merciful?' Nay, but from the Remembrance of their Lord they are turning away.

Bijan Moeinian

Say: "Who is there looking for you, day and night, to protect you from the punishment of God, if it descends all of a sudden upon you?" Yet they turn their back to the Lord’s Message.

E. Henry Palmer

Say, 'Who shall guard you by night and by day from the Merciful?' Nay, but they from the mention of their Lord do turn aside.

Edip-Layth

Say, "Who can protect you during the night and the day from the Gracious?" No, they are turning away from the remembrance of their Lord.

George Sale

Say unto the scoffers, who shall save you by night and by day from the Merciful? Yet they utterly neglect the remembrance of their Lord.

Hamid S. Aziz

Prophets before you have been mocked at, but that whereat they jested encompassed those who mocked.

Mahmoud Ghali

Say, "Who will take good care of you by night and in the daytime from The All-Merciful?" No indeed, (but) from the Remembrance of their Lord they are veering away.

Marmaduke Pickthall

Say: Who guardeth you in the night or in the day from the Beneficent? Nay, but they turn away from mention of their Lord!

Mohamed Ahmed - Samira

Say: "Who guards you from Ar-Rahman by night and by day?" Yet from a mention of their Lord they turn away.

Muhammad Asad

Say: "Who could protect you, by night or by day, from the Most Gracious?" And yet, from a remembrance of their Sustainer do they stubbornly turn away!

Mustafa Khattab

Ask ˹them, O  Prophet,˺ "Who can defend you by day or by night against the Most Compassionate?" Still they turn away from the remembrance of their Lord.

Progressive Muslims

Say: "Who can protect you during the night and the day from the Almighty" No, they are turning away from the remembrance of their Lord.

Rashad Khalifa

Say, "Who can protect you from the Most Gracious during the night or during the day?" Indeed, they are totally oblivious to the message of their Lord.

Sahih International

Say, "Who can protect you at night or by day from the Most Merciful?" But they are, from the remembrance of their Lord, turning away.

Sam Gerrans

Say thou: “Who can protect you by night and day from the Almighty?” But they, from the remembrance of their Lord, are turning away.

Shabbir Ahmed

Say, "Who guards you in the night and in the day from the Beneficent?" (It is His Mercy that He does not take you to task for every transgression (4:31), (16:61), (35:45)). Yet, they stubbornly turn away from remembrance of their Sustainer.

Syed Vickar Ahamed

Say: "Who can keep you safe by night and by day from (the Anger of Allah, ) the Most Gracious?" Yet, they turn away from the remembering of their Lord.

Taqi Usmani

Say, "Who will guard you, during night and day, against the RaHmān (All-Merciful, Allah)?" Rather, to the remembrance of their Lord they are averse.

The Monotheist Group

Say: "Who can protect you during the night and the day from the Almighty?" No, they are turning away from the remembrance of their Lord.

Notlar ve kaynaklar

  1. Kaynaklı bilgi — Enbiyâ suresi, 42. ayet kıraati — Mishary Rashid Alafasy. EveryAyah — ayet ayet kıraat arşivi · Kayıtlar kârîlere aittir; arşiv ücretsiz dağıtım için yayımlanır. İzin proje sahibi tarafından yürütülür (karar 2026-09-06).
    ↩
  2. Bağlam metinleri Diyanet İşleri mealindendir; bu ayetin bütün mealleri aşağıdadır. Birleşik numaralar (Diyanet İşleri bu ayetleri tek metin olarak veriyor) aralık olarak yazılır. ↩
  3. Konu başlıkları platform derlemesidir; bir tefsirden alınmamıştır. ↩
  4. Tefsir ayetin kendisi değil, ona getirilmiş bir YORUMDUR; her eser kendi geleneğinden konuşur ve aralarında fark olabilir. Yukarıdaki 2 eser tek doğru olarak değil, kaynağıyla birlikte verilir (plan §12.9). ↩
  5. QuranEnc.com · sürüm 1.0.0 · anahtar turkish_saadi. Rowwad Tercüme Merkezi gözetiminde Türkçeye çevrildi. Selefî geleneğe ait bir tefsirdir; tek başına değil, kaynak etiketiyle ve başka tefsirlerle birlikte gösterilmelidir (plan §12.9).
    Kaynaklı bilgi — Enbiyâ suresi, 42. ayet tefsiri — Tefsîru's-Sa'dî. QuranEnc — Kral Fahd Kur'an-ı Kerim Basım Kompleksi · quranenc.com — yeniden yayin izinli; degistirilmeden, kaynak ve surum belirtilerek
    ↩
  6. Kur'an bütünlüğünü gözeten kısa/özet tefsir; bir kurul eseridir, tek müellifi yoktur. QUL kaynak 258 üzerinden alındı (indirme oturum açmayı gerektirir).
    Kaynaklı bilgi — Enbiyâ suresi, 42. ayet tefsiri — el-Muhtasar. QUL — Quranic Universal Library (Tarteel) · Yeniden yayın izinli — izin proje sahibi tarafından alındı (2026-09-06)
    ↩
  7. Her bağın gerekçesi yanında yazar. Bunlar yorum değil, ortak kıssa / olay / kök / kavram sayımıdır. Meal parçaları Diyanet İşleri mealindendir. ↩
  8. Görüntüler kullanım kısıtlı olduğu için burada gösterilmez, kaynağa bağlanır. Kaynak: Corpus Coranicum (BBAW), CC BY-SA 4.0. ↩
  9. Mealler arasındaki fark yorum farkıdır; hiçbiri tek doğru olarak sunulmaz. ↩