Kur'an-ı Kerim Keşfi Ara

Zümer suresi

Zümer suresi, 17. ayet

Zümer suresi, 17. ayet. وَٱلَّذِينَ ٱجْتَنَبُوا۟ ٱلطَّٰغُوتَ أَن يَعْبُدُوهَا وَأَنَابُوٓا۟ إِلَى ٱللَّهِ لَهُمُ ٱلْبُشْرَىٰ فَبَشِّرْ عِبَادِ

velleẕîne-ctenebu-ṭṭâgûte ey ya`büdûhâ veenâbû ile-llâhi lehümü-lbüşrâ. febeşşir `ibâd.

Diyanet İşleri

Tağut'tan, ona kulluk etmekten kaçınan ve içtenlikle Allah'a yönelenler için müjde vardır. O halde, kullarımı müjdele!

26 meali daha karşılaştır →

Mishary Rashid Alafasy murattal — ölçülü tempo 1

Sureyi kesintisiz dinle, okunan kelime işaretlensin

Okuma günlüğüne ekle

Bağlam2

Zümer 14–20 · surenin 17. ayeti / 75

Konu Emrolunan ibadet; ateş katmanları ve üst üste odalar Zümer 11–20 3

  1. Zümer 14

    De ki: "Ben dinimi Allah'a has kılarak sadece O'na ibadet ediyorum."

  2. Zümer 15

    "Siz de Allah'tan başka dilediğiniz şeylere ibadet edin!" De ki: "Şüphesiz hüsrana uğrayanlar, kıyamet gününde kendilerini ve ailelerini hüsrana sokanlardır. İyi bilin ki bu, apaçık hüsranın ta kendisidir."

  3. Zümer 16

    Onlar için üstlerinde ateşten katmanlar, altlarında (ateşten) katmanlar vardır. İşte Allah, kullarını bununla korkutur. Ey kullarım, bana karşı gelmekten sakının.

  4. 17

    Tağut'tan, ona kulluk etmekten kaçınan ve içtenlikle Allah'a yönelenler için müjde vardır. O halde, kullarımı müjdele!

  5. Zümer 18

    Sözü dinleyip de onun en güzeline uyanlar var ya, işte onlar Allah'ın hidayete erdirdiği kimselerdir. İşte onlar akıl sahiplerinin ta kendileridir.

  6. Zümer 19

    Hakkında azap sözü (hükmü) gerçekleşenler, hiç onlar gibi olur mu? Cehennemlikleri sen mi kurtaracaksın?

  7. Zümer 20

    Fakat Rabbine karşı gelmekten sakınanlar için (cennette) üst üste yapılmış ve altlarından ırmaklar akan köşkler vardır. Allah, gerçek bir vaadde bulunmuştur. Allah, va'dinden dönmez.

Tefsir4

2 eser · ayetin kendisi değil, ona getirilmiş yorum

Tefsîru's-Sa'dî 5

Teysîru'l-Kerîmi'r-Rahmân fî Tefsîri Kelâmi'l-Mennân (Türkçe)

Abdurrahman b. Nâsır es-Sa'dî (v. 1957)

17. Yüce Allah suçlü günahkarların cezasından bahsettikten sonra kendisine yönelenlerin halini ve mükâfatlarını da söz konusu ederek şöyle buyurmaktadır:

“Tâğût’a ibadet etmekten sakınan...” buyruğunda geçen “tâğût”tan kasıt, Allah’tan başkasına ibadet etmektir. Yani tâğûta ibadet etmekten uzak durun, denmektedir.

Bu ifade hikmeti sonsuz, her şeyi bilen Yüce Allah tarafından kullanılmış en güzel belirleyici ifadelerden birisidir. Çünkü buradaki övgü ancak tâğûta ibadet etmekten uzak duranları kapsamaktadır. Ayrıca “Allah’a” ibadet etmek ve dini yalnızca O’na halis kılmak sureti ile “yönelenler” ve böylelikle putlara ibadetten yüz çevirerek her şeyi bilen mutlak hakim Allah’a ibadete, şirk ve masiyetlerden tevhid ve itaate dönenlere “işte onlara” ölçüsünü ancak kendilerine bunu ikram edenin tespit edebileceği, vasıflarını da ancak O’nun bilebileceği çapta bir “müjde vardır.”

Bu müjde, dünya hayatında güzel övgü, salih rüya, Allah tarafından Rabbani inâyete mazhar olmak gibi hususları da kapsar ki bu Rabbani inâyetin içerisine O’nun dünyada ve âhirette kendilerine ikramda bulunmayı irade buyurması da dahildir.

Yine ölüm esnasında, kabirde ve kıyamet gününde de onlara müjde vardır. Bu müjdenin sonu ise Kerim olan Rabbin, cennette onlara lütfedeceği rızasının, iyilik, ihsan ve güvenin kendilerini sonsuza kadar kapsayacağına dair onlara vereceği müjdedir.

Yüce Allah, onlar için bir müjde bulunduğu haberini verdikten sonra, peygamberine onlara bu müjdeyi vermesini de emretmekte, ayrıca hangi sıfatları ile bu müjdeye layık olduklarını da söz konusu ederek şöyle buyurmaktadır:

el-Muhtasar 6

el-Muhtasar fî Tefsîri'l-Kur'âni'l-Kerîm (Türkçe)

Merkezü Tefsîr li'd-Dirâsâti'l-Kur'âniyye

Putlara, Allah'tan başkasına ibadet etmekten kaçınanlara ve tövbe ederek Allah'a dönenler; ölümleri esnasında kabirde ve ahiret gününde cennet ile müjdelenirler. Ey Resul! O halde kullarımı müjdele!

Kelimeler

12 kelime · kök bağlantısı bütün geçişlere götürür
  1. وَٱلَّذِينَ vellezine kimselere
  2. ٱجْتَنَبُوا۟ ctenebu kaçınan(lara) kök: جنب
  3. ٱلطَّـٰغُوتَ t-tagute Tağut'a kök: طغي
  4. أَن en
  5. يَعْبُدُوهَا yea'buduha kulluk etmekten kök: عبد
  6. وَأَنَابُوٓا۟ ve enabu ve yönelenlere kök: نوب
  7. إِلَى ila
  8. ٱللَّهِ llahi Allah'a kök: اله
  9. لَهُمُ lehumu onlar için vardır
  10. ٱلْبُشْرَىٰ ۚ l-buşra müjde kök: بشر
  11. فَبَشِّرْ febeşşir müjdele kök: بشر
  12. عِبَادِ ibadi kullarımı kök: عبد

Keşif7

Bu ayet neyle ilişkili

Kavramlar

İlgili ayetler 8 bağ · gerekçesi yanında yazar

  • Nahl 36

    Aynı kök: جنب (33 geçiş) · Aynı kök: طغي (39 geçiş)

    Andolsun biz, her ümmete, "Allah'a kulluk edin, tağuttan kaçının" diye peygamber gönderdik. Allah, onlardan kimini doğru yola iletti; onlardan kimine…

  • Bakara 25

    Aynı kök: بشر (123 geçiş) · Ortak kavram: Müjde (Beşâret)

    İman edip salih ameller işleyenlere, kendileri için; içinden ırmaklar akan cennetler olduğunu müjdele. Cennetlerin meyvelerinden kendilerine her…

  • Bakara 97

    Aynı kök: بشر (123 geçiş) · Ortak kavram: Müjde (Beşâret)

    De ki: "Her kim Cebrail'e düşman ise, bilsin ki o, Allah'ın izni ile Kur'an'ı; önceki kitapları doğrulayıcı, mü'minler için de bir hidayet rehberi ve…

  • Bakara 119

    Aynı kök: بشر (123 geçiş) · Ortak kavram: Müjde (Beşâret)

    Şüphesiz biz seni hak ile; müjdeleyici ve uyarıcı olarak gönderdik. Sen cehennemlik olanlardan sorumlu tutulacak değilsin.

  • Hûd 75

    Aynı kök: نوب (18 geçiş)

    Çünkü İbrahim çok içli ve Allah'a yönelen bir kimseydi.

  • Hûd 88

    Aynı kök: نوب (18 geçiş)

    Şu'ayb, şöyle dedi: "Ey kavmim! Söyleyin bakayım, ya ben Rabbimden gelen açık bir delil üzere isem ve katından bana güzel bir rızık vermişse!. Ben…

  • Ra'd 27

    Aynı kök: نوب (18 geçiş)

    İnkar edenler diyorlar ki: "Ona (Muhammed'e) Rabbinden bir mucize indirilseydi ya!" De ki: "Şüphesiz Allah dilediğini saptırır, kendisine yöneleni de…

  • Âl-i İmrân 191

    Aynı kök: جنب (33 geçiş)

    Onlar ayaktayken, otururken ve yanları üzerine yatarken Allah'ı anarlar. Göklerin ve yerin yaratılışı üzerinde düşünürler. "Rabbimiz! Bunu boş yere…

Bu ayeti taşıyan yazmalar 8

75 yazma · en eski 5 tanesi

Tamamı: yazma kataloğu

Diğer mealler9

26 meal daha · Diyanet İşleri yukarıda
Karşılaştır — hangi mealler görünsün?

Seçim bu sayfada geçerlidir; başka bir ayete geçince sıfırlanır. Saklamak tarayıcıda betik çalıştırmayı gerektirirdi, okuma ekranında betik çalıştırmıyoruz.

Hiçbir meal işaretlenmedi. Yukarıdaki listeden en az bir meal seçin ya da “yalnızca işaretlediklerimi göster” kutusunu kapatın.

Mehmet Okuyan

Tağut'a dipnot 1 (azgınlık edene) kulluk etmekten kaçınıp, Allah'a yönelenlere müjde vardır. (Bu) kullarımı müjdele!

Mehmet Okuyan — dipnotlar

  1. metne dön, dipnot 1
    [Tağut] kelimesiyle başta şeytan olmak üzere bütün azgınlar ve azgınlıklar kastedilmektedir.

Mustafa İslamoğlu

Allah'a isyanı sistemleştiren güç odaklarına kulluğa yanaşmayan ve Allah'a yönelen kimseler var ya: işte asıl müjdeyi onlar hak ediyor: şu halde bu kullarımı müjdele!

Muhammed Esed

şeytani güçlere kulluk yapma (eğilimin)den kaçınanlara ve Allah'a yönelenlere (öteki dünya için mutluluk) müjdeleri vardır. Öyleyse bu müjdeyi kullarıma ver;

Ahmed Hulusi

Bedenini tanrılaştırarak (tagut) ona tapınmaktan kaçınıp, Allah'a (hakikatlerine) yönelenler var ya, onlar için Büşra (müjde; vuslat) vardır. . . Kulları müjdele!

Ali Bulaç

Tağut'a kulluk etmekten kaçınan ve Allah'a içten yönelenler ise; onlar için bir müjde vardır, öyleyse kullarıma müjde ver.

Ali Özek ve heyeti

Tâğut'a kulluk etmekten kaçınıp, Allah'a yönelenlere müjde vardır, kullarımı müjdele.

Ali Rıza Safa

Katışıksız dini kirletmek için uğraşanlara hizmet etmekten kaçınanlar ve Allah'a yönelenler için, sevinçli haberler vardır; artık kullarıma, sevinçli haberleri ver.

Bayraktar Bayraklı

Tağut'a kulluk etmekten uzak durup Allah'a yönelenlere müjdeler olsun. "Sen, bu kullarımı müjdele!"

Edip Yüksel

Kim Tağut'a (azgına/küstaha) hizmet etmekten kaçınır ve ALLAH'a yönelirse onlar için müjde vardır. Kullarımı müjdele.

Edip Yüksel (Eski Baskı)

Kim Tağut'a (Azgın'a) kulluk etmekten kaçınır ve ALLAH'a yönelirse onlar için müjde vardır. Kullarımı müjdele.

Elmalılı (sadeleştirilmiş)

Tağuttan, ona kulluk etmekten kaçınıp da tam gönülle Allah'a yönelenlere gelince, müjde onlaradır. Haydi müjde ver kullarıma,

Elmalılı Hamdi Yazır

Tağuttan, ona kulluk etmekten kaçınıp da tam gönülle Allaha yönelenlere gelince onlarındır müjde; haydi tebşir et kullarıma.

Erhan Aktaş

Tağuta dipnot 1 kulluk etmekten kaçınan ve Allah'a yönelenlere müjdeler olsun. O halde bu kullarımı müjdele.

Erhan Aktaş — dipnotlar

  1. metne dön, dipnot 1
    Allah'a isyan etmek anlamına gelen "tağa" kökünden türemiştir. Despot, azgın, sapkın, kötülük önderi, zorba, şeytan, put, kahin; kaba kuvvetle hükmeden kişi, kurum veya yönetim demektir. Tuğyan, "Haddi aşma, zulüm, azgınlık, sapkınlık, isyan, küfür." Tağa fiilinin mastarıdır.

Erhan Aktaş (10. Baskı)

Tağuta dipnot 1 kulluk etmekten kaçınan ve Allah'a yönelenlere müjdeler olsun. O halde bu kullarımı müjdele.

Erhan Aktaş (10. Baskı) — dipnotlar

  1. metne dön, dipnot 1
    Allah'a isyan etmek anlamına gelen "tağa" kökünden türemiştir. Azgın, sapkın, kötülük önderi, zorba, şeytan, put, kahin; kaba kuvvetle hükmeden kişi, kurum ve yönetim demektir.

Erhan Aktaş (Eski Baskı)

Tağuta dipnot 1 kulluk etmekten kaçınan ve Allah'a yönelenlere müjdeler olsun. O halde bu kullarımı müjdele.

Erhan Aktaş (Eski Baskı) — dipnotlar

  1. metne dön, dipnot 1
    Azgın, sapık, kötülük ve sapkınlık önderi, zorba, şeytan, put, puthane, kahin, sihirbaz, Allah'ın yasalarına sırt çeviren kişi, kurum ve yönetimler.

Gültekin Onan

Tağut'a kulluk etmekten kaçınan ve Tanrı'ya içten yönelenler ise; onlar için bir müjde vardır, öyleyse kullarıma müjde ver.

Hasan Basri Çantay

Taağutdan, ona tapmakdan kaçınıb da Allaha yönelenler (e gelince): Onlar için de müjde vardır. O halde kullarımı müjdele.

İbni Kesir

Tağut'a tapmaktan kaçınıp Allah'a yönelenlere; işte onlara müjde vardır. Öyleyse kullarımı müjdele.

Mehmet Alagaş

(11-20) De ki muhakkak ki Allah’a katışıksız olarak ibadet etmekle emredildim , din O’nundur ve teslim olanların ilki olmakla emredildim. De ki Rabbime isyan etmekten büyük bir azap gününden korkuyorum, De ki Allah’a katışıksız bir şekilde / halis bir şekilde, ibadet edin, din O’nundur, sizler de O’nun dışındaki istediğinize ibadet edin. De ki hasara uğrayanlar kendilerini ve yakın çevrelerini kıyamet günü hasara uğratmışlardır. Dikkat edin! işte bu a paçık bir hasar değil midir? Onlara üstlerinde ateşten gölge katmanlar altlarında yine gölge katmanlar vardır, Allah işte bununla kullarını korkutuyor, ey kullarım benden sakının. Taşkınlık edene / Tağuta ibadet etmekten çekinip Allah’a yönelenlere, onlara müjde var, müjdele kullarımı! Onlar ki söz işittiklerinde işittiklerinin en güzeline tabi olurlar, Allah onları yola iletmiştir / hidayet etmiştir, işte onlar akıl ulularıdır. Sen mi, Azap kelimesi kendisine hak olmuş kimseyi, ateştekini kurtaracaksın? Rablerinden sakınanlara, onlara da odalar ve onların üzerlerinde de bina edilmiş ayrıca odalar vardır. (Apart yahut rezidans benzeri) Altlarından nehirler akar / cereyan eder, Allah’ın söz vermesidir / vaadidir, Allah sözleşmesi aksine / hilafına davranmaz.

Rowwad Tercüme Merkezi

Tağuta ibadet etmekten kaçınıp Allah'a yönelenlere müjde vardır. Kullarımı müjdele!

Süleyman Ateş

Tağut'a kulluk etmekten kaçınan ve Allah'a yönelenlere müjde var. Müjdele kullarımı:

Süleymaniye Vakfı

Tağuta dipnot 1 kulluk etmekten uzak duran ve Allah'a yönelen kimselere gelince; müjdeler onlar içindir. Sen, kullarıma müjde ver!

Süleymaniye Vakfı — dipnotlar

  1. metne dön, dipnot 1
    Tağut, haddini aşmakta ileri giden insan ve cin şeytanlarıdır. Bunlar, yoldan çıkmakla kalmaz ayetleri ya yok sayarak ya da anlamlarını bozarak başkalarının da haddini aşmasına ve yoldan çıkmasına sebep olurlar (Bakara 2/256, 257; Nisa 4/51, 60, 76; Maide 5/60; Nahl 16/36).

Süleymaniye Vakfı (Eski Baskı)

Azgınlardan uzak duranlar, onlara kulluk etmeyip Allah'a yönelenler, işte onlar için müjde vardır. Sen kullarıma müjdeyi ver.

Şaban Britch

Tağut'a ibadet etmekten kaçınıp, Allah'a yönelenlere müjde vardır. Kullarımı müjdele!

Şaban Piriş

Tağut'a kulluktan uzak duran ve Allah'a yönelenler, müjde onlara! Müjde ver onlara...

Yaşar Nuri Öztürk

Tağuttan, ona kulluk etmekten kaçınıp Allah'a yönelenlere müjde var. Muştula kullarıma!

İngilizce çeviriler

(27)

Abdel Khalek Himmat

And those who avoid submission to an entity animate or inanimate other than Allah and do not take it as an object of worship and do not brew falsehood and in lowliest plight repentant stand must expect Allah's intimation of joyful tidings and therefore announce to My worshippers O Muhammad the good news.

Abdul Haleem

There is good news for those who shun the worship of false gods and turn to God, so [Prophet] give good news to My servants

Abdullah Yusuf Ali

Those who eschew Evil,- and fall not into its worship,- and turn to Allah (in repentance),- for them is Good News: so announce the Good News to My Servants,-

Abul A'la Maududi

(On the other hand), good tidings await those who eschew serving false gods dipnot 1 and penitently return to Allah. (O Prophet), give good tidings to My servants,

Abul A'la Maududi — dipnotlar

  1. metne dön, dipnot 1
    Taghut is from tughyan and means rebellion. If someone is called taghut (rebellion) instead of taghi (rebel), it would mean that he is a rebel incarnate. For example, if a person is called husn (beauty) instead of hasin (beautiful), it would mean that he has reached perfection in beauty. The deities other than Allah have been called taghut because it is rebellion to worship others besides Allah, but the one who has others worship him, is a rebel of the worst kind. (For further explanation, see(Surah Al-Baqarah, Ayat 256), (Surah An-Nisa, Ayats 60, 76), (Surah An-Naml, Ayat 36) and the E.Ns thereof).

Aisha Bewley

Those who shun the worship of false gods and turn towards Allah will have good news. So give good news to My slaves.

Al-Hilali & Khan

Those who avoid At-Tâghût [1] (false deities) by not worshipping them and turn to Allâh (in repentance), for them are glad tidings; so announce the good news to My slaves -

Ali Quli Qarai

As for those who stay clear of the worship of the Rebel and turn penitently to Allah, there is good news for them. So give good news to My servants

Amatul Rahman Omar

But there await good tidings for those who restrain themselves from worshipping the transgressor (to the limit as defined by God) and turn to Allâh. So give glad tidings to My servants,

Arthur John Arberry

Those who eschew the serving of idols and turn penitent to God, for them is good tidings! So give thou good tidings to My servants

Bijan Moeinian

Those who avoid worshipping false deities and devote themselves totally to their Lord alone, for them there is a good news.

E. Henry Palmer

But those who avoid Taghut and serve them not, but turn repentant unto God, for them shall be glad tidings. Then give glad tidings to my servants

Edip-Layth

For those who avoid serving evil, and turn to God in repentance, for them are glad tidings. So give the good news to My servants.

George Sale

But those who eschew the worship of idols, and are turned unto God, shall receive good tidings. Bear good tidings therefore unto my servants,

Hamid S. Aziz

And as for those who put away false gods, lest they should worship them and turn to Allah, they shall have good news. Therefore give good news to My servants,

Mahmoud Ghali

And the ones who avoid the Taghût (i. e. false gods) that they might not worship them and (turn) penitent to Allah, for them is good tidings! So give good tidings to My bondmen.

Marmaduke Pickthall

And those who put away false gods lest they should worship them and turn to Allah in repentance, for them there are glad tidings. Therefor give good tidings (O Muhammad) to My bondmen

Mohamed Ahmed - Samira

There are happy tidings for those who keep away from the worship of false gods and turn to God in repentance. Give glad tidings to My creatures.

Muhammad Asad

seeing that for those who shun the powers of evil lest they [be tempted to] worship them, and turn unto God instead, there is the glad tiding [of happiness in the life to come]. Give, then, this glad tiding to [those of] My servants

Mustafa Khattab

And those who shun the worship of false gods, turning to Allah ˹alone˺, will have good news. So give good news to My servants ˹O Prophet˺—

Progressive Muslims

And for those who avoid serving evil, and turn to God in repentance, for them are glad tidings. So give the good news to My servants.

Rashad Khalifa

As for those who discard the worship of all idols, and devote themselves totally to GOD alone, they have deserved happiness. Give good news to My servants.

Sahih International

But those who have avoided Taghut, lest they worship it, and turned back to Allah - for them are good tidings. So give good tidings to My servants

Sam Gerrans

And those who avoid idols lest they serve them and turn to God, for them are glad tidings. So give thou glad tidings to My servants:

Shabbir Ahmed

As for those who shun the non-divine 'authorities' refraining from idol-worship in all forms, and turn to Allah alone, there are glad tidings. Give, then, this good news to My true servants.

Syed Vickar Ahamed

Those who avoid evil— And do not fall into its worship— And turn to Allah (in repentance), for them are the glad tidings and good news so announce the good news to My servants—

Taqi Usmani

And those who abstain from worshipping the Tāghūt and turn fervently to Allah, for them there is good news. So, give the good news to My servants

The Monotheist Group

And for those who avoid serving evil, and turn to God in repentance, for them are glad tidings. So give the good news to My servants.

Notlar ve kaynaklar

  1. Kaynaklı bilgi — Zümer suresi, 17. ayet kıraati — Mishary Rashid Alafasy. EveryAyah — ayet ayet kıraat arşivi · Kayıtlar kârîlere aittir; arşiv ücretsiz dağıtım için yayımlanır. İzin proje sahibi tarafından yürütülür (karar 2026-09-06).
    ↩
  2. Bağlam metinleri Diyanet İşleri mealindendir; bu ayetin bütün mealleri aşağıdadır. Birleşik numaralar (Diyanet İşleri bu ayetleri tek metin olarak veriyor) aralık olarak yazılır. ↩
  3. Konu başlıkları platform derlemesidir; bir tefsirden alınmamıştır. ↩
  4. Tefsir ayetin kendisi değil, ona getirilmiş bir YORUMDUR; her eser kendi geleneğinden konuşur ve aralarında fark olabilir. Yukarıdaki 2 eser tek doğru olarak değil, kaynağıyla birlikte verilir (plan §12.9). ↩
  5. QuranEnc.com · sürüm 1.0.0 · anahtar turkish_saadi. Rowwad Tercüme Merkezi gözetiminde Türkçeye çevrildi. Selefî geleneğe ait bir tefsirdir; tek başına değil, kaynak etiketiyle ve başka tefsirlerle birlikte gösterilmelidir (plan §12.9).
    Kaynaklı bilgi — Zümer suresi, 17. ayet tefsiri — Tefsîru's-Sa'dî. QuranEnc — Kral Fahd Kur'an-ı Kerim Basım Kompleksi · quranenc.com — yeniden yayin izinli; degistirilmeden, kaynak ve surum belirtilerek
    ↩
  6. Kur'an bütünlüğünü gözeten kısa/özet tefsir; bir kurul eseridir, tek müellifi yoktur. QUL kaynak 258 üzerinden alındı (indirme oturum açmayı gerektirir).
    Kaynaklı bilgi — Zümer suresi, 17. ayet tefsiri — el-Muhtasar. QUL — Quranic Universal Library (Tarteel) · Yeniden yayın izinli — izin proje sahibi tarafından alındı (2026-09-06)
    ↩
  7. Her bağın gerekçesi yanında yazar. Bunlar yorum değil, ortak kıssa / olay / kök / kavram sayımıdır. Meal parçaları Diyanet İşleri mealindendir. ↩
  8. Görüntüler kullanım kısıtlı olduğu için burada gösterilmez, kaynağa bağlanır. Kaynak: Corpus Coranicum (BBAW), CC BY-SA 4.0. ↩
  9. Mealler arasındaki fark yorum farkıdır; hiçbiri tek doğru olarak sunulmaz. ↩