Kur'an-ı Kerim Keşfi Ara

Hac suresi

Hac suresi, 23. ayet

Hac suresi, 23. ayet. إِنَّ ٱللَّهَ يُدْخِلُ ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ وَعَمِلُوا۟ ٱلصَّٰلِحَٰتِ جَنَّٰتٍ تَجْرِى مِن تَحْتِهَا ٱلْأَنْهَٰرُ يُحَلَّوْنَ فِيهَا مِنْ أَسَاوِرَ مِن ذَهَبٍ وَلُؤْلُؤًا وَلِبَاسُهُمْ فِيهَا حَرِيرٌ

inne-llâhe yüdḫilü-lleẕîne âmenû ve`amilu-ṣṣâliḥâti cennâtin tecrî min taḥtihe-l'enhâru yüḥallevne fîhâ min esâvira min ẕehebiv velü'lüâ. velibâsühüm fîhâ ḥarîr.

Diyanet İşleri

Şüphesiz Allah, iman edip salih ameller işleyenleri içlerinden ırmaklar akan cennetlere koyacak, orada altından bileziklerle, incilerle süsleneceklerdir. Oradaki giysileri ise ipektir.

26 meali daha karşılaştır →

Mishary Rashid Alafasy murattal — ölçülü tempo 1

Sureyi kesintisiz dinle, okunan kelime işaretlensin

Okuma günlüğüne ekle

Bağlam2

Hac 20–26 · surenin 23. ayeti / 78

Konu Kıyıdan kulluk edenler ve iki hasım taraf Hac 11–24 3

  1. Hac 20

    Onunla, karınlarının içindekiler ve derileri eritilir.

  2. Hac 21

    Onlar için bir de demirden topuzlar vardır.

  3. Hac 22

    Her ne zaman cehennemden, o ızdıraptan çıkmak isteseler, oraya geri döndürülürler ve onlara, "Tadın yangın azabını" denilir.

  4. 23

    Şüphesiz Allah, iman edip salih ameller işleyenleri içlerinden ırmaklar akan cennetlere koyacak, orada altından bileziklerle, incilerle süsleneceklerdir. Oradaki giysileri ise ipektir.

  5. Hac 24

    Onlar hem sözün hoş olanına ulaştırılmışlar, hem de övgüye layık olan Allah'ın yoluna iletilmişlerdir.

  6. Hac 25

    İnkar edenler ile Allah'ın yolundan ve içinde, yerli, misafir bütün insanları eşit kıldığımız Mescid-i Haram'dan alıkoyanlar (azabı hak etmişlerdir.) Kim de orada zulmederek haktan sapmak isterse, biz ona elem dolu bir azaptan tattıracağız.

  7. Hac 26

    Hani biz İbrahim'e, Kabe'nin yerini, "Bana hiçbir şeyi ortak koşma; evimi, tavaf edenler, namaz kılanlar, rüku ve secde edenler için temizle" diye belirlemiştik.

Tefsir4

2 eser · ayetin kendisi değil, ona getirilmiş yorum

Tefsîru's-Sa'dî 5

Teysîru'l-Kerîmi'r-Rahmân fî Tefsîri Kelâmi'l-Mennân (Türkçe)

Abdurrahman b. Nâsır es-Sa'dî (v. 1957)

23. “Allah, iman edip salih ameller işleyenleri ise altlarından ırmaklar akan cennetlere koyacaktır.” Bilindiği gibi iman edip salih amel işleme vasfı, ancak bütün kitaplara ve bütün peygamberlere iman eden müslümanlar hakkında söz konusudur, başkaları buna dahil değildir. “Onlar orada altın bileziklerle ve incilerle bezenirler.” Erkekleri de kadınları da altın bilezikler takınırlar. “Oradaki giyecekleri de ipektir.” Böylelikle mazhar olacakları nimetler, tam ve eksiksiz olacaktır: Cennetlerde bulunan oldukça lezzetli ve çeşit çeşit yiyecekler, akıp duran ırmaklar -ki bunlar sudan, sütten, baldan ve şaraptan ırmaklardır-, ayrıca çeşitli elbiseler ve mükemmel zinet eşyaları… bütün bunlar mazhar olacakları nimetlerin eksiksiz olacağını göstermektedir. Bu bunları sağlayan sebep ise şudur:

el-Muhtasar 6

el-Muhtasar fî Tefsîri'l-Kur'âni'l-Kerîm (Türkçe)

Merkezü Tefsîr li'd-Dirâsâti'l-Kur'âniyye

İman topluluğu, Allah'a iman eden ve salih amelleri işleyenlerdir. Yüce Allah onları saraylarının ve ağaçlarının altından ırmaklar akan cennetlere sokar. Yüce Allah onları altın bilezikler ve inci takılar ile süsler. Oradaki elbiseleri ise ipektir.

Kelimeler

22 kelime · kök bağlantısı bütün geçişlere götürür
  1. إِنَّ inne şüphesiz
  2. ٱللَّهَ llahe Allah kök: اله
  3. يُدْخِلُ yudhilu sokar kök: دخل
  4. ٱلَّذِينَ ellezine kimseleri
  5. ءَامَنُوا۟ amenu inanan(ları) kök: امن
  6. وَعَمِلُوا۟ ve amilu ve yapanları kök: عمل
  7. ٱلصَّـٰلِحَـٰتِ s-salihati iyi işler kök: صلح
  8. جَنَّـٰتٍۢ cennatin cennetlere kök: جنن
  9. تَجْرِى tecri akan kök: جري
  10. مِن min
  11. تَحْتِهَا tehtiha altlarından kök: تحت
  12. ٱلْأَنْهَـٰرُ l-enharu ırmaklar kök: نهر
  13. يُحَلَّوْنَ yuhallevne takınırlar kök: حلي
  14. فِيهَا fiha orada
  15. مِنْ min
  16. أَسَاوِرَ esavira bilezikler kök: سور
  17. مِن min -dan
  18. ذَهَبٍۢ zehebin altın- kök: ذهب
  19. وَلُؤْلُؤًۭا ۖ velu'lu'en ve inci(ler) kök: لالا
  20. وَلِبَاسُهُمْ velibasuhum ve giysileri kök: لبس
  21. فِيهَا fiha orada
  22. حَرِيرٌۭ harirun ipektir kök: حرر

Keşif7

Bu ayet neyle ilişkili

Kavramlar

İlgili ayetler 8 bağ · gerekçesi yanında yazar

  • Fâtır 33

    Aynı kök: لالا (6 geçiş) · Aynı kök: حلي (9 geçiş) · Aynı kök: حرر (15 geçiş)

    Onlar, Adn cennetlerine girerler. Orada altın bilezikler ve incilerle süslenirler. Oradaki elbiseleri de ipektir.

  • Kehf 31

    Aynı kök: حلي (9 geçiş) · Aynı kök: سور (17 geçiş) · Aynı kök: لبس (23 geçiş)

    İşte onlar için içlerinden ırmaklar akan Adn cennetleri vardır. Orada tahtlar üzerine kurularak altın bileziklerle süslenecekler, ince ve kalın…

  • Âl-i İmrân 195

    Aynı kök: تحت (51 geçiş) · Aynı kök: جري (64 geçiş) · Aynı kök: نهر (113 geçiş)

    Rableri, onlara şu karşılığı verdi: "Ben, erkek olsun, kadın olsun, sizden hiçbir çalışanın amelini zayi etmeyeceğim. Sizler birbirinizdensiniz.…

  • Nisâ 13

    Aynı kök: تحت (51 geçiş) · Aynı kök: جري (64 geçiş) · Aynı kök: نهر (113 geçiş)

    İşte bu (hükümler) Allah'ın koyduğu sınırlarıdır. Kim Allah'a ve Peygamberine itaat ederse, Allah onu, içinden ırmaklar akan, içinde ebedi…

  • Nisâ 57

    Aynı kök: تحت (51 geçiş) · Aynı kök: جري (64 geçiş) · Aynı kök: نهر (113 geçiş)

    İman edip salih ameller işleyenleri ise, içinden ırmaklar akan, içlerinde ebedi kalacakları cennetlere koyacağız. Onlara orada tertemiz eşler vardır.…

  • İnsân 21

    Aynı kök: حلي (9 geçiş) · Aynı kök: سور (17 geçiş)

    Üstlerinde ince ve kalın ipekten yeşil elbiseler vardır. Gümüş bileziklerle süsleneceklerdir. Rableri onlara tertemiz bir içecek içirecektir.

  • Nahl 14

    Aynı kök: حلي (9 geçiş) · Aynı kök: لبس (23 geçiş)

    O, taze et yemeniz ve takınacağınız süs eşyası çıkarmanız için denizi sizin hizmetinize verendir. Gemilerin orada suyu yara yara gittiğini görürsün.…

  • Zuhruf 53

    Aynı kök: سور (17 geçiş) · Aynı kök: ذهب (56 geçiş)

    "(Eğer doğru söylüyorsa) ona altın bilezikler atılmalı, yahut onunla beraber bulunmak üzere melekler gelmeli değil miydi?"

Bu ayeti taşıyan yazmalar 8

84 yazma · en eski 5 tanesi

Tamamı: yazma kataloğu

Diğer mealler9

26 meal daha · Diyanet İşleri yukarıda
Karşılaştır — hangi mealler görünsün?

Seçim bu sayfada geçerlidir; başka bir ayete geçince sıfırlanır. Saklamak tarayıcıda betik çalıştırmayı gerektirirdi, okuma ekranında betik çalıştırmıyoruz.

Hiçbir meal işaretlenmedi. Yukarıdaki listeden en az bir meal seçin ya da “yalnızca işaretlediklerimi göster” kutusunu kapatın.

Mehmet Okuyan

Şüphesiz ki Allah iman edip iyi işler yapanları, altlarından ırmaklar akan cennetlere koyacaktır. Bunlar, orada altın bilezikler ve incilerle bezeneceklerdir. Orada giyecekleri ise ipektir. dipnot 1

Mehmet Okuyan — dipnotlar

  1. metne dön, dipnot 1
    Benzer mesajlar: Kehf 18:31; Fâtır 35:33; İnsân 76:21.

Mustafa İslamoğlu

Buna karşın Allah iman eden ve imanıyla uyumlu davranış sergileyenleri zemininden ırmaklar çağıldayan cennetlere yerleştirecek; orada onlar altın künye ve bilezikler takınıp incilerle bezenecekler: dahası orada sınırsız bir özgürlük üniforması taşıyacaklar.

Muhammed Esed

(Buna karşılık,) imana erişip dürüst ve erdemli davranışlar orta koyanları Allah, içlerinde derelerin, ırmakların çağıldadığı hasbahçelere sokacaktır; orada onlar altın bilezikler ve inciler takınacaklar ve onların giyim kuşamları da ipekten olacak;

Ahmed Hulusi

Muhakkak ki Allah iman edip imanın gereğini uygulayanları, altlarından nehirler akan cennetlere dahil eder. . . Orada, altından bilezikler ve inci ile süslenirler. . . Orada onların elbiseleri, ipektir.

Ali Bulaç

Hiç şüphesiz Allah, iman edenleri ve salih amellerde bulunanları altından ırmaklar akan cennetlere sokar, orada altından bileziklerle ve incilerle süslenirler; ordaki elbiseleri ipek(ten)dir.

Ali Özek ve heyeti

Muhakkak ki Allah, iman edip salih amel işleyenleri, zemininden ırmaklar akan cennetlere kabul eder. Bunlar orada altın bileziklerle ve incilerle bezenirler. Orada giyecekleri ise ipektir.

Ali Rıza Safa

Kuşkusuz, Allah, inanmış olarak erdemli edimler yapanları, altlarından ırmaklar akan cennetlere yerleştirecektir. Orada, altın bilezikler ve inciler takınırlar; giysileri de ipektir.

Bayraktar Bayraklı

Şüphesiz Allah, inanıp iyi amel işleyenleri, içinden ırmaklar akan cennetlere koyar. Orada altın bilezikler ve inciler takınırlar. Onların oradaki elbiseleri de ipektir.

Edip Yüksel

ALLAH gerçeği onaylayıp erdemli bir hayat sürenleri içlerinden ırmaklar akan bahçelere sokar. Orada altın bilezikler ve inciler takınırlar. Orada giysileri de ipektir.

Edip Yüksel (Eski Baskı)

ALLAH inanıp erdemli bir hayat sürenleri içlerinden ırmaklar akan cennetlere (bahçelere) sokar. Orada altın bilezikler ve inciler takınırlar. Orada giysileri de ipektir.

Elmalılı (sadeleştirilmiş)

Şüphesiz Allah, iman edip iyi iyi işler yapanları, altından ırmaklar akan cennetlere koyacak, orada altın bilezikler ve incilerle süslenecekler; elbiseleri de orada ipektir.

Elmalılı Hamdi Yazır

Şübhesiz Allah o iyman edip salih salih ameller işliyenleri altından ırmaklar akar Cennetlere koyacak, orada altın bileziklerden ve inci süslenecekler elbiseleri de orada ipek

Erhan Aktaş

Allah, iman eden ve salihatı yapanları dipnot 1 , içinden ırmaklar akan Cennetlere koyacak. Onlar, orada altından bilezikler ve inciler ile süslenirler. Elbiseleri ipektendir.

Erhan Aktaş — dipnotlar

  1. metne dön, dipnot 1
    Bkz. 21:94. ayetin 1. dipnotu.

Erhan Aktaş (10. Baskı)

Allah, iman eden ve salihatı yapanları, içinden ırmaklar akan Cennetlere koyacak. Onlar, orada altından bilezikler ve inciler ile süslenirler. Elbiseleri ipektendir.

Erhan Aktaş (Eski Baskı)

Allah, iman eden ve salihatı yapanları, içinden ırmaklar akan Cennetlere koyacak. Onlar, orada altından bilezikler ve inciler ile süslenirler. Elbiseleri ipektendir.

Gültekin Onan

Hiç kuşkusuz Tanrı, inananları ve salih amellerde bulunanları altından ırmaklar akan cennetlere sokar, orada altından bileziklerle ve incilerle süslenirler; oradaki elbiseleri ipek(ten)dir.

Hasan Basri Çantay

Şübhesiz ki Allah iman edib de güzel güzel amel (ve hareketlerde bulunanları altından ırmaklar akıb duran cennetlere sokacak. Orada bunlar altundan bileziklerle, incilerle bezenecekler. Orada giyecekleri de ipekdir.

İbni Kesir

Muhakkak ki Allah; iman edip salih ameller işleyenleri altından ırmaklar akan cennetlere koyar. Orada altun bilezikler ve inciler takınırlar. Ve oradaki elbiseleri ipektendir.

Mehmet Alagaş

(19-24) İşte bu iki rakip, rekabete girdi / hasımlaştı, Kafirler için ateşten giysi biçilmiştir, başları üzerinden de kaynar su akıtılır, karınlarında ve ciltlerinde ne varsa onunla eritilir, onların demirden kamçılar vardır, ızdırap dolayısıyla ne zaman oradan çıkmayı dileseler oraya tekrar iade edilirler , kavurucu azabı tadın , muhakkak ki Allah iman edenleri ve salih amel işleyenleri altlarından nehirler akan cennetlere sokar , orada altın bilezikler ve incilerle bezenirler / takınırlar , elbise olarak ipek giyerler, sözün en hoşuna yönlendirilmişlerdir, övgü yoluna / hamd yoluna iletilmişlerdir.

Rowwad Tercüme Merkezi

Şüphesiz Allah, iman edip salih ameller işleyenleri içlerinden ırmaklar akan Cennetlere sokacak, orada altından bileziklerle, incilerle süsleneceklerdir. Oradaki giysileri ise ipektir.

Süleyman Ateş

Allah, inanan ve iyi işler yapanları da altlarından ırmaklar akan cennetlere sokar. Orada altun bilezikler ve inci(ler) takınırlar. Orada giysileri de ipektir.

Süleymaniye Vakfı (Eski Baskı)

İnanıp güvenen ve iyi işler yapan kesimi de Allah, içinden ırmaklar akan cennetlere koyacaktır. Onlar orada altın bileziklerle, incilerle süslenecekler ve elbiseleri ipekten olacaktır.

Şaban Britch

Allah, iman eden ve salih amellerde bulunanları altlarından ırmaklar akan Cennet'lere koyar. Orada altın bilezik ve inciler takınırlar. Oradaki elbiseleri ise ipektir.

Şaban Piriş

Allah, iman eden ve doğruları yapanları alt tarafından ırmaklar akan cennetlere koyar. Orada altın bilezik ve inciler takınırlar. Oradaki elbiseleri ise ipektir.

Yaşar Nuri Öztürk

Allah, iman edip hayra ve barışa yönelik işler yapanları, altlarından ırmaklar akan cennetlere koyacaktır. Orada, altından bilezikler ve inciyle süsleneceklerdir. Ve orada giysileri ipektir.

İngilizce çeviriler

(27)

Abdel Khalek Himmat

Allah receives with hearty welcome those whose hearts have been touched with the divine hand and whose deeds reflected wisdom and piety. He admits them to Gardens beneath which rivers flow where they shall be adorned with golden and pearled-bracelets and vested in silken attire.

Abdul Haleem

But God will admit those who believe and do good deeds to Gardens graced with flowing streams; there they will be adorned with golden bracelets and pearls; there they will have silken garments.

Abdullah Yusuf Ali

Allah will admit those who believe and work righteous deeds, to Gardens beneath which rivers flow: they shall be adorned therein with bracelets of gold and pearls; and their garments there will be of silk.

Abul A'la Maududi

(On the other hand), Allah will cause those who believed and acted righteously to enter the Gardens beneath which rivers flow. They shall be decked in them with bracelets of gold and pearls dipnot 1 and their raiment shall be of silk.

Abul A'la Maududi — dipnotlar

  1. metne dön, dipnot 1
    This is to show that they will be honored like the kings and chiefs who used to wear ornaments of gold and jewelry in the period the Quran was revealed.

Aisha Bewley

But Allah will admit those who have iman and do right actions into Gardens with rivers flowing under them where they will be adorned with gold bracelets and pearls, and where their clothing will be of silk.

Al-Hilali & Khan

Truly, Allâh will admit those who believe (in the Oneness of Allâh - Islâmic Monotheism) and do righteous good deeds, to Gardens underneath which rivers flow (in Paradise), wherein they will be adorned with bracelets of gold and pearls and their garments therein will be of silk.

Ali Quli Qarai

Indeed Allah will admit those who have faith and do righteous deeds into gardens with streams running in them, adorned therein with bracelets of gold and pearl, and their dress therein will be silk.

Amatul Rahman Omar

As for those who believe and do righteous deeds, Allâh will admit them to Gardens served with running streams (to keep them green and flourishing). Therein they shall be given for ornaments bracelets of gold and pearls and therein their raiments shall be of silk,

Arthur John Arberry

God shall surely admit those who believe and do righteous deeds into gardens underneath which rivers flow; therein they shall be adorned with bracelets of gold and with pearls, and their apparel there shall be of silk;

Bijan Moeinian

God will admit those who believe and do good deeds into the Gardens beneath which the rivers flow. They will carry bracelets of gold and pearls and wear garments made of silk.

E. Henry Palmer

Verily, God will make those who believe and do right enter into gardens beneath which rivers flow; they shall be bedecked therein with bracelets of gold and with pearls, and their garments therein shall be of silk,

Edip-Layth

God will admit those who acknowledge and promote reforms to gardens with rivers flowing beneath them, wherein they will be adorned with bracelets of gold and pearl, and their garments will be of silk.

George Sale

God will introduce those who shall believe, and act righteously, into gardens through which rivers flow: They shall be adorned therein with bracelets of gold, and pearls; and their vestures therein shall be silk.

Hamid S. Aziz

Whenever they desire to come forth there from through pain, they will be sent back into it: and (it is said unto them) "Taste you the penalty of the burning!"

Mahmoud Ghali

Surely Allah will cause the ones who have believed and done deeds of righteousness to enter Gardens from beneath which Rivers run; therein they will be ornamented with bracelets of gold, and with pearls, and their garment therein will be of silk;

Marmaduke Pickthall

Lo! Allah will cause those who believe and do good works to enter Gardens underneath which rivers flow, wherein they will be allowed armlets of gold, and pearls, and their raiment therein will be silk.

Mohamed Ahmed - Samira

God will surely admit those who believe and do the right to gardens with rivers running by, where they will be decked in bracelets of gold and of pearls; and of silk will be their garments.

Muhammad Asad

[As against this, ] behold, God will admit those who attain to faith and do righteous deeds into gardens through which running waters flow, wherein they will be adorned with bracelets of gold and pearls, and where silk will be their raiment:

Mustafa Khattab

˹But˺ Allah will surely admit those who believe and do good into Gardens, under which rivers flow, where they will be adorned with bracelets of gold and pearls, and their clothing will be silk,

Progressive Muslims

God will admit those who believe and do good works to gardens with rivers flowing beneath them, wherein they will be adorned with bracelets of gold and pearl, and their garments will be of silk.

Rashad Khalifa

GOD will admit those who believe and lead a righteous life into gardens with flowing streams. They will be adorned therein with bracelets of gold, and pearls, and their garments therein will be silk.

Sahih International

Indeed, Allah will admit those who believe and do righteous deeds to gardens beneath which rivers flow. They will be adorned therein with bracelets of gold and pearl, and their garments therein will be silk.

Sam Gerrans

God will make those who heed warning and do righteous deeds enter gardens beneath which rivers flow. They will be adorned therein with bracelets of gold, and pearls, and their raiment therein will be silk.

Shabbir Ahmed

Whereas, behold, Allah will admit those who have attained belief and helped others, into the Gardens with rivers flowing beneath. Therein (like royals) they will be adorned with bracelets of gold and pearls, and where silk will be their garment. (18:31).

Syed Vickar Ahamed

Allah will admit those who believe and work righteous deeds, to Gardens below which rivers flow (Paradise): In there, they shall be decorated with (thick) bangles of gold and pearls; And their garments therein will be of silk.

Taqi Usmani

Surely Allah will admit those who believe and do good deeds to gardens beneath which rivers flow. They will be adorned therein with bracelets of gold and with pearls, and their dress therein will be (of) silk.

The Monotheist Group

Godwill admit those who believe and do good works to estates with rivers flowing beneath them, wherein they will be adorned with bracelets of gold and pearls, and their garments will be of silk.

Notlar ve kaynaklar

  1. Kaynaklı bilgi — Hac suresi, 23. ayet kıraati — Mishary Rashid Alafasy. EveryAyah — ayet ayet kıraat arşivi · Kayıtlar kârîlere aittir; arşiv ücretsiz dağıtım için yayımlanır. İzin proje sahibi tarafından yürütülür (karar 2026-09-06).
    ↩
  2. Bağlam metinleri Diyanet İşleri mealindendir; bu ayetin bütün mealleri aşağıdadır. Birleşik numaralar (Diyanet İşleri bu ayetleri tek metin olarak veriyor) aralık olarak yazılır. ↩
  3. Konu başlıkları platform derlemesidir; bir tefsirden alınmamıştır. ↩
  4. Tefsir ayetin kendisi değil, ona getirilmiş bir YORUMDUR; her eser kendi geleneğinden konuşur ve aralarında fark olabilir. Yukarıdaki 2 eser tek doğru olarak değil, kaynağıyla birlikte verilir (plan §12.9). ↩
  5. QuranEnc.com · sürüm 1.0.0 · anahtar turkish_saadi. Rowwad Tercüme Merkezi gözetiminde Türkçeye çevrildi. Selefî geleneğe ait bir tefsirdir; tek başına değil, kaynak etiketiyle ve başka tefsirlerle birlikte gösterilmelidir (plan §12.9).
    Kaynaklı bilgi — Hac suresi, 23. ayet tefsiri — Tefsîru's-Sa'dî. QuranEnc — Kral Fahd Kur'an-ı Kerim Basım Kompleksi · quranenc.com — yeniden yayin izinli; degistirilmeden, kaynak ve surum belirtilerek
    ↩
  6. Kur'an bütünlüğünü gözeten kısa/özet tefsir; bir kurul eseridir, tek müellifi yoktur. QUL kaynak 258 üzerinden alındı (indirme oturum açmayı gerektirir).
    Kaynaklı bilgi — Hac suresi, 23. ayet tefsiri — el-Muhtasar. QUL — Quranic Universal Library (Tarteel) · Yeniden yayın izinli — izin proje sahibi tarafından alındı (2026-09-06)
    ↩
  7. Her bağın gerekçesi yanında yazar. Bunlar yorum değil, ortak kıssa / olay / kök / kavram sayımıdır. Meal parçaları Diyanet İşleri mealindendir. ↩
  8. Görüntüler kullanım kısıtlı olduğu için burada gösterilmez, kaynağa bağlanır. Kaynak: Corpus Coranicum (BBAW), CC BY-SA 4.0. ↩
  9. Mealler arasındaki fark yorum farkıdır; hiçbiri tek doğru olarak sunulmaz. ↩