Kur'an-ı Kerim Keşfi Ara

Fecr suresi

Fecr suresi, 5. ayet

Fecr suresi, 5. ayet. هَلْ فِى ذَٰلِكَ قَسَمٌ لِّذِى حِجْرٍ

hel fî ẕâlike ḳasemül liẕî ḥicr.

Diyanet İşleri

Şüphesiz bunlarda, akıl sahibi bir kimse için üzerine yemin edilmeye değer bir özellik vardır.

26 meali daha karşılaştır →

Mishary Rashid Alafasy murattal — ölçülü tempo 1

Sureyi kesintisiz dinle, okunan kelime işaretlensin

Okuma günlüğüne ekle

Bağlam2

Fecr 2–8 · surenin 5. ayeti / 30

Konu Yeminler Fecr 1–5 3

  1. Fecr 2

    On geceye andolsun,

  2. Fecr 3

    Çifte ve teke andolsun,

  3. Fecr 4

    Geçip giden geceye andolsun (ki, müşrikler azaba uğrayacaklardır).

  4. 5

    Şüphesiz bunlarda, akıl sahibi bir kimse için üzerine yemin edilmeye değer bir özellik vardır.

  5. Fecr 6–8

    (6-10) (Ey Muhammed!) Rabbinin, (Hud'un kavmi) Ad'e, şehirler içinde benzeri kurulmamış olan, sütunlarla dolu İrem'e, vadide kayaları oyan (Salih'in kavmi) Semud'a, kazıklar sahibi Firavun'a ne yaptığını görmedin mi?

Tefsir4

2 eser · ayetin kendisi değil, ona getirilmiş yorum

Tefsîru's-Sa'dî 5

Teysîru'l-Kerîmi'r-Rahmân fî Tefsîri Kelâmi'l-Mennân (Türkçe)

Abdurrahman b. Nâsır es-Sa'dî (v. 1957)

Bu metin 1–5. ayetler için yazılmıştır.

Görüldüğü kadarı ile kendisine yemin edilen şeyler ile hakkında yemin olunan şeyler aynıdır. Eğer yemin açıkça bilinen ve önemli bir konudaysa bu, kullanılagelen bir üsluptur. Burada da aynı durum söz konusudur.

1. Yüce Allah, gecenin sonu ve gündüzün başı durumunda olan fecr’e (tan vaktine) yemin etmektedir. Çünkü gecenin gidişi ile gündüzün gelişinde Allah azze ve celle’nin kudretinin kemaline delalet eden pek çok belgeler vardır.

Ayrıca bu, Allah’ın bütün işleri bizzat kendisinin çekip çevirdiğini, O’ndan başka hiçbir kimseye ibadet etmemek gerektiğini de ortaya koymaktadır. Ayrıca fecr vaktinde oldukça faziletli, tazime layık ve Allah’ın yemin etmesine gâyet münasip düşen bir namaz (sabah namazı) da vardır.

2. Sonrasında Allah Teâlâ, on geceye yemin etmektedir. Doğru görüşe göre bu on gece, Ramazan’ın son on gecesi yahut Zilhicce ayının ilk on gecesidir. Çünkü bunlar, faziletli günleri kapsayan gecelerdir. Bunlarda başka vakitlerde olmayan türden ibadetler ve Allah’a yakınlaştırıcı ameller yapılır.

Ramazan’ın son on gecesinde bin aydan daha hayırlı olan Kadir gecesi vardır. Bu gecelerin gündüzünde de İslâm’ın büyük rükünlerinden birisi olan Ramazan orucunun son günleri bulunmaktadır.

Zilhicce’nin ilk on gününde ise Arefe günü Arafat’ta hac vakfesi yapılır. Bu vakit, Allah kullarına öyle bir mağfirette bulunur ki, bundan dolayı şeytan oldukça kederlenir. O nedenle şeytan, başka hiçbir vakitte Arefe gününde olduğu kadar hakir ve zelil görülmemiştir. Buna sebep ise onun indiklerini gördüğü melekler ve Allah’ın kullarına ihsan ettiğini gördüğü büyük rahmetidir. Hac ve umre amellerinin pek çoğu da bu günlerde gerçekleştirilir.

İşte bunlar muazzam şeylerdir, Allah’ın kendilerine yemin edeceği kadar değerlidirler.

4. “Ve gelip geçtiği zaman geceye” yani geldiği, kullarının üzerine karanlığını gerdiği, kulların hareketten kesilerek Allah’ın rahmet ve hikmeti gereği huzur ile dinlenmeye çekildikleri vakit olan geceye…

5. “Bunlarda” sözü edilen bu hususlarda “akıl sahibi kimseler için bir yemin değeri yok mu?” Evet; kalbi bulunan yahut hazır bulunup candan kulak veren kimseler için bunların birisi dahi yeterlidir.

el-Muhtasar 6

el-Muhtasar fî Tefsîri'l-Kur'âni'l-Kerîm (Türkçe)

Merkezü Tefsîr li'd-Dirâsâti'l-Kur'âniyye

Bu zikredilenler de akıl sahibi kimseleri ikna edecek bir yemin yok mudur?

Kelimeler

6 kelime · kök bağlantısı bütün geçişlere götürür
  1. هَلْ hel değil mi?
  2. فِى fi var
  3. ذَٰلِكَ zalike bunda
  4. قَسَمٌۭ kasemun bir yemin kök: قسم
  5. لِّذِى lizi sahibi için
  6. حِجْرٍ hicrin akıl kök: حجر

Keşif7

Bu ayet neyle ilişkili

İlgili ayetler 6 bağ · gerekçesi yanında yazar

  • Bakara 24

    Aynı kök: حجر (21 geçiş)

    Eğer, yapamazsanız -ki hiçbir zaman yapamayacaksınız- o halde yakıtı insanlarla taşlar olan ateşten sakının. O ateş kafirler için hazırlanmıştır.

  • Bakara 60

    Aynı kök: حجر (21 geçiş)

    Hani, Musa kavmi için su dilemişti. Biz de, "Asanı kayaya vur" demiştik, böylece kayadan on iki pınar fışkırmış, her boy kendi su alacağı pınarı…

  • Bakara 74

    Aynı kök: حجر (21 geçiş)

    Sonra bunun ardından kalpleriniz yine katılaştı; taş gibi, hatta daha katı oldu. Çünkü taş vardır ki, içinden ırmaklar fışkırır. Taş vardır ki…

  • Nisâ 8

    Aynı kök: قسم (33 geçiş)

    Miras taksiminde (kendilerine pay düşmeyen) akrabalar, yetimler ve fakirler hazır bulunurlarsa, onlara da maldan bir şeyler verin ve onlara…

  • Mâide 3

    Aynı kök: قسم (33 geçiş)

    Ölmüş hayvan, kan, domuz eti, Allah'tan başkası adına boğazlanan, (henüz canı çıkmamış iken) kestikleriniz hariç; boğulmuş, darbe sonucu ölmüş,…

  • Mâide 53

    Aynı kök: قسم (33 geçiş)

    (O zaman) iman edenler derler ki: "Sizinle beraber olduklarına dair var güçleriyle Allah'a yemin edenler şunlar mı?" Bunların çabaları boşa…

Bu ayeti taşıyan yazmalar 8

52 yazma · en eski 5 tanesi

Tamamı: yazma kataloğu

Diğer mealler9

26 meal daha · Diyanet İşleri yukarıda
Karşılaştır — hangi mealler görünsün?

Seçim bu sayfada geçerlidir; başka bir ayete geçince sıfırlanır. Saklamak tarayıcıda betik çalıştırmayı gerektirirdi, okuma ekranında betik çalıştırmıyoruz.

Hiçbir meal işaretlenmedi. Yukarıdaki listeden en az bir meal seçin ya da “yalnızca işaretlediklerimi göster” kutusunu kapatın.

Mehmet Okuyan

Akıl sahibi için bun(lar)da bir yemin var değil mi?

Mustafa İslamoğlu

Ne yani, şunların hepsinde sahibini koruyan oturaklı bir aklı olanlar için, sağlam bir şahitlik yok mudur?

Muhammed Esed

Düşün bütün bunları; bunlarda, akıl sahipleri için hakikatin sağlam bir kanıtı yok mudur?

Ahmed Hulusi

(Nasıl) işte bunlarda akıl sahibi için bir yemin yok mu?

Ali Bulaç

Bunlarda, akıl sahibi olan için bir yemin var, değil mi?

Ali Özek ve heyeti

bunlarda akıl sahibi için elbette birer yemin (değeri) vardır.

Ali Rıza Safa

Bu yeminler, aklı olanlar için; öyle değil mi?

Bayraktar Bayraklı

Bunda, akıl sahibi için hakikatin sağlam bir kanıtı yok mudur?

Edip Yüksel

Zeka sahipleri için bunlar birer yemin değil midir? dipnot 1

Edip Yüksel — dipnotlar

  1. metne dön, dipnot 1
    * Kuran'da "ant olsun" olarak çevirdiğimiz "yeminler" Kuran dilinde bazı gerçeklere dikkat çekmek amacıyla kullanılır. Tüm yemin ayetlerini "dikkatinizi ...'a çekerim" diye çevirmek mümkün. Yeminin halk arasındaki kullanışını temel alarak, Kuran'daki yeminlere eleştiri getiren inkarcılar, "Tanrı nasıl olur da yemin ediyor?" diye itirazlarda bulunabilmektedir. * Tanrı'yı kendi arzularına göre biçimlendirdikleri bir kalıba oturtma hevesinde olanlar, Kuran'daki yeminleri dikkatle inceleseler o yeminlerin halk tarafından yapılan yeminlerden farklı bir fonksiyona sahip olduklarını göreceklerdi. Biz yemin edince Tanrı'yı sözümüze tanık tutarız; o kadar. Yeminle desteklemeye çalıştığımız tezimizin doğruluk derecesine göre, bu tanıklık lehimizde de aleyhimizde de olabilir. * Bu nedenle, bizim Tanrı ismiyle yemin etmemizin herhangi bir kanıtlama değeri yoktur. Yeminlerimiz, muhatabımızı inandırmayı amaçlar; yalan söylüyorsak yalanımızı büyütür ve sorumluluğumuzu arttırır. Oysa Kuran'daki yeminler, bizi inandırmak için değil, düşündürmek içindir. * Tanrı yarattıklarıyla yemin edince, dikkatimizi doğadaki ayetlere, düzene ve sisteme çekerek rasyonel ve tutarlı düşünmeye teşvik eder. Kuran, doğayı yaratan ve idare eden Yaratıcı ile bu mesajı gönderen Tanrı arasında bir fark olmadığını ve doğa ayetleriyle kitabın ayetlerinin gerçeklik bakımından aynı olduğunu hatırlatır. * Kendisiyle yemin edilerek dikkat çekilen nesneler ve olaylar, bu genel hatırlatmanın ötesinde, tartışılacak olan konuya veya teze zihinlerimizi hazırlayan estetik ve semantik tablolar sunarlar. Örneğin, yukarıdaki yeminler onlu ve ikili sayı sistemlerine dikkatimizi çekiyor olabilir mi? On gece 7:142 ayetindeki "on gece"ye işaret olabilir mi? Dördüncü ayet ile 74:33 arasında bir anlam ilişkisi var mı? * Bak: 56:75; 69:38; 70:40; 75:1, 2; 77:1-7; 79:1-5; 81:15-19; 84:16; 85:1-3; 86:1, 11-13; 90:1; 91:1-8; 92:1-4; 93:1-3; 95:1-4; 100:1-6; 103:2.

Edip Yüksel (Eski Baskı)

Zeka sahipleri için bunlar birer yemin değil midir?

Elmalılı (sadeleştirilmiş)

Nasıl, bunlarda bir akıl sahibi için bir yemin (edilir şey) var değil mi?

Elmalılı Hamdi Yazır

Nasıl bunlarda bir akıl sahibi için bir kasem var değil mi?

Erhan Aktaş

İşte bunlarda aklını kullanan kimse dipnot 1 için bir kasem dipnot 2 yok mu?

Erhan Aktaş — dipnotlar

  1. metne dön, dipnot 1
    Kelimesi kelimesine "Zi hicir." Taş, kaya, yasak, duvar, set, anlayış, menetmek, engellemek anlamına gelen hicr kelimesi "Zi hicir" şeklinde tabir olarak özünü aslını bozmamış, kendisine hakim olmayı bilen, taş gibi, kaya gibi sağlam irade sahibi anlamındadır. Taşta bir şeyin içinde yer alan koruyucu nitelik anlamı düşünüldüğünden akıl ve iradeye de "hicrun" denmiştir. Çünkü insan aklı sayesinde kendisini koruma imkanına sahiptir.
  2. metne dön, dipnot 2
    İkna olmalarını sağlayacak işaret, belirti, kanıt yok mu?

Erhan Aktaş (10. Baskı)

İşte bunlarda aklını kullanan kimse dipnot 1 için bir kasem dipnot 2 yok mu?

Erhan Aktaş (10. Baskı) — dipnotlar

  1. metne dön, dipnot 1
    Taş, kaya, yasak, duvar, set, anlayış, menetmek, engellemek anlamına gelen hicr sözcüğü "Zi hicir" şeklinde tabir olarak özünü aslını bozmamış, kendisine hakim olmayı bilen, taş gibi, kaya gibi sağlam irade sahibi anlamındadır. Taşta bir şeyin içinde yer alan koruyucu nitelik anlamı düşünüldüğünden akıl ve iradeye de "hicrun" denmiştir. Çünkü insan aklı sayesinde kendisini koruma imkanına sahiptir.
  2. metne dön, dipnot 2
    İkna olmalarını sağlayacak işaret, belirti, kanıt yok mu?

Erhan Aktaş (Eski Baskı)

İşte bunlarda aklını kullanan kimse için bir kasem dipnot 1 yok mu?

Erhan Aktaş (Eski Baskı) — dipnotlar

  1. metne dön, dipnot 1
    İkna olmalarını sağlayacak işaret, belirti, kanıt yok mu?

Gültekin Onan

Bunlarda, akıl sahibi olan için bir yemin var, değil mi?

Hasan Basri Çantay

(— ki) bunlarda akıl saahibi için birer yemin (değeri) vardır — (size elbette azaba uğratılacaksınız).

İbni Kesir

Akıl sahipleri için bunların her biri birer yemine değmez mi?

Mehmet Alagaş

(1-14) Şafağa / fecre ve on geceye (hacdaki), çifte ve teke, geçtiği / gittiği vakit geceye andolsun. Bunda akıllılar için yemin / kasem var değil mi? Ad’ı Rabbin nasıl yaptı görmedin mi? Sütun direkli İrem’i, öyle ki beldeler içinde onun bir benzeri / misli yaratılmamıştı. Vadilerde kayaları yontup oyan Semûd’u. Kazıklı firavunu. Öyle ki beldelerde taşkınlık etmişti. O beldelerde bozgunculuğu / fesadı çoğaltmışlardı. Rabbin onlar üzerine azap kamçısını çarpıverdi. Kesinlikle Rabbin hep gözetleme yerindedir / rasat halindedir.

Rowwad Tercüme Merkezi

Bunda akıl sahibi için bir yemin var (değil) mi?

Süleyman Ateş

Bu (anıla)n (şeyler)de akıl sahibi için bir yemin var, değil mi? (İşte bunlara andolsun ki kafirler mutlaka azaba uğrayacaklardır!)

Süleymaniye Vakfı

Bunlar, aklını iyi kullananlar dipnot 1 için önemli birer yemindir, değil mi!

Süleymaniye Vakfı — dipnotlar

  1. metne dön, dipnot 1
    "Aklını iyi kullanan" ifadesi, ayetteki "hicr sahibi (ذِي حِجْرٍ)" ifadesinin mealidir. Hicr'in kök anlamı engelleme ve bir şeyi kuşatmadır. Gereksiz şeyleri yapmaya engel olduğu için hicr, akıl anlamında da kullanılır (Mekayis).

Süleymaniye Vakfı (Eski Baskı)

Bunlarda kendine hakim olan kişinin dikkatle eğilmesi gereken şeyler vardır, değil mi?

Şaban Britch

Bunlarda akıl sahibi için elbette birer yemin vardır.

Şaban Piriş

Bunda akıl sahibi için bir yemin var mıdır?

Yaşar Nuri Öztürk

Nasıl, bunlarda akıl sahibi için bir yemin var mı?

İngilizce çeviriler

(27)

Abdel Khalek Himmat

Is there not enough assertion in these corroboratory facts for those who ponder?

Abdul Haleem

is this oath strong enough for a rational person?

Abdullah Yusuf Ali

Is there (not) in these an adjuration (or evidence) for those who understand?

Abul A'la Maududi

Is there in this an oath for one endowed with understanding? dipnot 1

Abul A'la Maududi — dipnotlar

  1. metne dön, dipnot 1
    Much difference of opinion has been expressed by the commentators in the commentary of these verses, so much so that in respect of "the even and the odd" there are as many as 36 different views. In some traditions the commentary of these verses has also been attributed to the Prophet (peace be upon him), but the fact is that no commentary is confirmed from him, otherwise it was not possible that anyone from among the companions, their immediate successors, and later commentators would have dared to determine the meaning of these verses by themselves after the commentary by the Prophet (peace be upon him).

Aisha Bewley

is there not in that an oath for the intelligent?

Al-Hilali & Khan

There is indeed in them (the above oaths) sufficient proofs for men of understanding (and that, they should avoid all kinds of sins and disbeliefs)!

Ali Quli Qarai

Is there an oath in that for one possessing intellect?

Amatul Rahman Omar

In it there is surely a strong evidence for one who has sense and understanding.

Arthur John Arberry

Is there in that an oath for a mindful man?

Bijan Moeinian

Indeed in all these oaths there are subjects of thought for the thinkers.

E. Henry Palmer

Is there in that an oath for a man of sense?

Edip-Layth

In this is an oath for the one with intelligence.

George Sale

Is there not in this an oath formed with understanding?

Hamid S. Aziz

Is there not in these a lesson (evidence or admonition) for a man of understanding?

Mahmoud Ghali

Is there in that an oath for a sensible person? (Literally: person owning sense).

Marmaduke Pickthall

There surely is an oath for thinking man.

Mohamed Ahmed - Samira

Is there not an evidence in this for those who have sense?

Muhammad Asad

Considering all this - could there be, to anyone endowed with reason, a [more] solemn evidence of the truth?

Mustafa Khattab

Is all this ˹not˺ a sufficient oath for those who have sense?

Progressive Muslims

In this is an oath for the one with intelligence.

Rashad Khalifa

A profound oath, for one who possesses intelligence.

Sahih International

Is there [not] in [all] that an oath [sufficient] for one of perception?

Sam Gerrans

Is there not in that an oath for one of intelligence?

Shabbir Ahmed

Is not all this a solemn evidence for every thinking person?

Syed Vickar Ahamed

Is there (not) in these a Sign for those who understand?

Taqi Usmani

-Is there (not) in such an oath (enough assurance) for a man of sense?-

The Monotheist Group

Is there in that an oath for he who is confined?

Notlar ve kaynaklar

  1. Kaynaklı bilgi — Fecr suresi, 5. ayet kıraati — Mishary Rashid Alafasy. EveryAyah — ayet ayet kıraat arşivi · Kayıtlar kârîlere aittir; arşiv ücretsiz dağıtım için yayımlanır. İzin proje sahibi tarafından yürütülür (karar 2026-09-06).
    ↩
  2. Bağlam metinleri Diyanet İşleri mealindendir; bu ayetin bütün mealleri aşağıdadır. Birleşik numaralar (Diyanet İşleri bu ayetleri tek metin olarak veriyor) aralık olarak yazılır. ↩
  3. Konu başlıkları platform derlemesidir; bir tefsirden alınmamıştır. ↩
  4. Tefsir ayetin kendisi değil, ona getirilmiş bir YORUMDUR; her eser kendi geleneğinden konuşur ve aralarında fark olabilir. Yukarıdaki 2 eser tek doğru olarak değil, kaynağıyla birlikte verilir (plan §12.9). ↩
  5. QuranEnc.com · sürüm 1.0.0 · anahtar turkish_saadi. Rowwad Tercüme Merkezi gözetiminde Türkçeye çevrildi. Selefî geleneğe ait bir tefsirdir; tek başına değil, kaynak etiketiyle ve başka tefsirlerle birlikte gösterilmelidir (plan §12.9).
    Kaynaklı bilgi — Fecr suresi, 5. ayet tefsiri — Tefsîru's-Sa'dî. QuranEnc — Kral Fahd Kur'an-ı Kerim Basım Kompleksi · quranenc.com — yeniden yayin izinli; degistirilmeden, kaynak ve surum belirtilerek
    ↩
  6. Kur'an bütünlüğünü gözeten kısa/özet tefsir; bir kurul eseridir, tek müellifi yoktur. QUL kaynak 258 üzerinden alındı (indirme oturum açmayı gerektirir).
    Kaynaklı bilgi — Fecr suresi, 5. ayet tefsiri — el-Muhtasar. QUL — Quranic Universal Library (Tarteel) · Yeniden yayın izinli — izin proje sahibi tarafından alındı (2026-09-06)
    ↩
  7. Her bağın gerekçesi yanında yazar. Bunlar yorum değil, ortak kıssa / olay / kök / kavram sayımıdır. Meal parçaları Diyanet İşleri mealindendir. ↩
  8. Görüntüler kullanım kısıtlı olduğu için burada gösterilmez, kaynağa bağlanır. Kaynak: Corpus Coranicum (BBAW), CC BY-SA 4.0. ↩
  9. Mealler arasındaki fark yorum farkıdır; hiçbiri tek doğru olarak sunulmaz. ↩