Kur'an-ı Kerim Keşfi
Kavram grubu
Ahlak ve Toplum الأخلاق والمجتمع
Bireyler ve toplum arasındaki ahlaki ilişkiler, erdemler ve haklar etrafında toplanan kavramlar. Bu bir üst başlıktır; kendi kökü yoktur, sayıları alt kavramlarından toplanır.
- 14alt kavram
- 2352ayet bağı
- 8iç bağ
Bu küçük grafik yalnızca Ahlak ve Toplum grubunun kendi kavramlarını ve aralarındaki bağları gösterir; elle yazılmış (kaynağa dayalı) bağlar ağırlığından bağımsız hep çizilir, hesaplanan bağlardan yalnızca ağırlığı 2 ve üzeri olanlar girer — ana atlasta bu eşik 3'tür, grup ölçeği daha küçük olduğu için burada bir basamak gevşetildi. Grafiği okuyamıyorsanız aynı bağların tam listesi aşağıdaki "İç bağlar" bölümünde satır satır var.
İç bağlar
Yukarıdaki grafikte çizilen 8 bağın tam listesi — grafik burada listenin yerine geçmiyor, ikisi aynı veriyi taşıyor. Hesaplananlar hesaplanmış etiketiyle işaretlidir; etiketsiz olanlar kaynağa dayanır.- Adalet العدل Herkese hakkını vermek, hükümde ve davranışta dengeyi gözetmek. Kur'an hem 'adl' hem 'kıst' kelimeleriyle emreder.
- Ahid (Söz ve Antlaşma) العهد Verilen söz, yapılan antlaşma ve yerine getirme yükümlülüğü.
- Birr (İyilik) البر Geniş kapsamlı iyilik; imanın ve ibadetin ahlâkî karşılığı. Bakara 2:177 birr'i inanç, infak, namaz, ahde vefa ve sabırla tanımlar.
- Emanet الأمانة Kendine bırakılanı koruyup sahibine ulaştırmak. Kökü imanla ortaktır: güven vermek ve güvenilir olmak.
- Hak الحق Gerçek, sabit ve yerinde olan; batılın karşıtı. Kur'an'da hem Allah'ın bir ismi, hem vahyin niteliği, hem de kişinin başkası üzerindeki alacağı anlamında geçer.
- Helâl ve Haram الحلال والحرام Serbest ve yasak olan; Kur'an'ın hüküm dilinin iki kutbu.
- Halifelik الخلافة Ardından gelmek, yeryüzünde yetki ve sorumluluk taşımak. Âdem'in halife kılınması ve Dâvûd'a verilen hilâfet bu kavramın iki temel yeridir.
- İhsan الإحسان Yapılanı en güzel biçimde yapmak; karşılık beklemeden iyilik etmek. Tefsirlerde adaletin bir üst basamağı sayılır.
- Kibir الكبر Kendini büyük görmek, gerçeği kabulden büyüklenerek kaçınmak. İblis'in secde etmeyişi Kur'an'da kibrin ilk örneğidir.
- Şahitlik الشهادة Bilerek ve doğru biçimde tanıklık etmek. Hem hukukî tanıklık hem de imanın ikrarı anlamında kullanılır; kıyamet gününde uzuvların ve peygamberlerin şahitliği anlatılır.
- Sevgi (muhabbet) المحبة Kur'an'da Allah'ın kullarını sevmesi ve kulların Allah'ı sevmesi karşılıklı anlatılır; sevginin ölçütü uymaktır ('Allah'ı seviyorsanız bana uyun').
- Tevazu التواضع Kendini üstün görmemek; yürüyüşte, konuşmada ve ilişkilerde ölçülü olmak.
- Ümmet الأمة Ortak bir yol ya da önder etrafında toplanan topluluk. Kur'an hem geçmiş milletleri hem de Muhammed ümmetini bu kelimeyle anar; her ümmete bir uyarıcı gönderildiği bildirilir.
- Zulüm الظلم Bir şeyi yerinden etmek, hakkı çiğnemek, haksızlık yapmak. Kur'an şirki 'büyük zulüm' olarak niteler.